Κίττυ Κράουθερ: “Οι σπουδαίοι άνθρωποι δεν είναι θορυβώδεις”

 Η Κίττυ Κράουθερ γεννήθηκε στις Βρυξέλλες το 1970. Σπούδασε γραφικές τέχνες στο Ινστιτούτο Σεν Λικ των Βρυξελλών. Το 1994 έγραψε το πρώτο της βιβλίο Mon Royaume (Το βασίλειό μου) και ως το 2010 δημιούργησε άλλα 40 περίπου βιβλία. Τιμήθηκε με το βραβείο Astrid Lindgren Memorial Award (ALMA) από το Σουηδικό Συμβούλιο των Τεχνών για τη συμβολή της στην παιδική και νεανική λογοτεχνία. Λατρεύει τις ιστορίες και από μικρή αγάπησε τον κόσμο των βιβλίων. Εξαιτίας της κώφωσης της πέρασε δύσκολες στιγμές και πολύ χρόνο διαφυγής στα βιβλία.

Συναντηθήκαμε στις εκδόσεις Μάρτης, στην παρουσίαση του βιβλίου της “Ο φίλος μου ο Τζιμ”, όπου μίλησε για το έργο της και ζωγράφισε καταπληκτικά έναν ολόκληρο τοίχο. Φιλική, χαμογελαστή, ζωντανή, γεμάτη παραστατικότητα σε κάνει να αισθάνεσαι οικεία μαζί της από την πρώτη στιγμή. Στη συζήτησή μας μοιράστηκε τις ευαισθησίες της, την αγάπη της στη διαφορετικότητα και την τέχνη. Μίλησε για τους προβληματισμούς της για τις κοινωνικές διακρίσεις, την ελευθερία, τη δημιουργικότητα και τη μεγάλη της πίστη στην ανθρωπιά.

Συνέντευξη στην Ανέζα Κολόμβου

«Η δύναμη των ιστοριών είναι τόσο μεγάλη και τόσο όμορφη»

Κίττυ, πρώτη σου φορά στην Ελλάδα;

Όχι, την πρώτη φορά που ήρθα στην Ελλάδα είχα πάει σ’ ένα μικρό νησί στις Κυκλάδες, την Τήλο. Είναι η πρώτη μου φορά στην Αθήνα. Δεν είχα έρθει ποτέ, αλλά φυσικά είχα διαβάσει τόσα πολλά γύρω από τη μυθολογία… Και πραγματικά αγαπώ όλες τις ιστορίες για τους θεούς και τις θεές. Έχω γράψει κι ένα βιβλίο μου, το Mother Medusa και είναι πολύ συγκινητικό να είμαι εδώ.

Τι είναι αυτό που σε ώθησε να γίνεις συγγραφέας και εικονογράφος;

Είναι ένας συνδυασμός πραγμάτων. Καταρχήν ήμουν πολύ τυχερή γιατί οι γονείς μου πίστευαν στα βιβλία. Είχαμε πολλά βιβλία στο σπίτι και ο πατέρας μου ήταν απίστευτος αφηγητής. Έχω πρόβλημα ακοής και φοράω ακουστικό. Γεννήθηκα με 50% κώφωση κι αυτό ήταν ένας μεγάλος, μακρύς αγώνας για μένα. Στο σχολείο ήταν πολύ δύσκολα. Έπρεπε να πηγαίνω σε λογοθεραπευτή δύο φορές την εβδομάδα, έκανα αγγλικά στο σπίτι, γιατί ο μπαμπάς μου ήταν Άγγλος και η μαμά μου Σουηδέζα και πήγαινα σε γαλλικό σχολείο… Ήταν πράγματι πολύ σκληρό, γιατί όταν είσαι μικρός δεν ξέρεις ότι αφού είσαι κωφός δεν μπορείς να κάνεις ό,τι ο καθένας μπορεί. Κι έτσι ήταν δύο φορές πιο δύσκολο. Νιώθω όμως ευγνώμων, γιατί έτσι αντιλαμβάνομαι ότι το πρόσωπο απέναντί μου ίσως έχει μια πολύ χειρότερη μέρα από αυτή που έχω εγώ. Πέρασα πολύ χρόνο διαφυγής στα βιβλία και ήθελα να είμαι ικανή να έχω αυτή την καλοσύνη, την ομορφιά… Πραγματικά ήθελα να είμαι η καλύτερη, γιατί είχα τα καλύτερα βιβλία, δυνατή λογοτεχνία και όχι απλώς βιβλία συντηρητικά. Ξέρεις, όταν διαβάζεις νιώθεις αυτή τη ζεστασιά μέσα σου. Γεμίζεις με τόσα συναισθήματα, τόση συγκίνηση που θες να δώσεις πίσω, να προσφέρεις. Και ήθελα να δώσω πίσω ό,τι μου έδωσαν, να το ανταποδώσω. Ένιωθα ότι είναι η σειρά μου να το κάνω.

Αργότερα, σαν έφηβη, δεν εμπιστευόμουν πραγματικά τους ενήλικες. Σκεφτόμουν πως δεν μπορούσα να δουλέψω σε γραφείο… Ξέρεις, έχεις περίεργες ιδέες όταν είσαι νέος. Δεν μπορούσα να συναναστρέφομαι με ανθρώπους. Τώρα είμαι πολύ χαλαρή γιατί έμαθα το πώς. Έχω αυτοπεποίθηση, αλλά παίρνει χρόνο μέχρι να είσαι ικανός να το κάνεις αυτό και να μην ντρέπεσαι για τον εαυτό σου.

Και μετά διάβασα αυτό το καταπληκτικό βιβλίο της Beatrix Potter που ως παιδί έγραφε ημερολόγιο σε μια δική της μυστική γλώσσα που η ίδια είχε ανακαλύψει. Εφεύρισκε λέξεις, γράμματα που κανένας δεν μπορούσε να διαβάσει και ήταν πάρα, μα πάρα πολύ ντροπαλή. Κάποιος αφιέρωσε 9 χρόνια της ζωής του για να το μεταφράσει. Όταν διάβασα αυτό το ημερολόγιο συνειδητοποίησα ότι αυτό είναι αυτό που θέλω να γίνω, να κάνω βιβλία για παιδιά. Λατρεύω τόσο τις ιστορίες, η δύναμη τους είναι τόσο μεγάλη και τόσο όμορφη.

Και πότε ξεκίνησες να ζωγραφίζεις; Την ίδια στιγμή;

Η αδερφή μου ζωγράφιζε και καθώς ήμουν μικρότερή της, έκανα ό,τι κι εκείνη. Δεν ήμουν ιδιαίτερα καλή στη ζωγραφική, όμως συνέχισα να δουλεύω. Μου άρεσε, γιατί δεν έκανα λάθη, απλώς ζωγράφιζα. Σκέφτηκα πως μπορώ να γίνω καλή σ’ αυτό και για κάποιο περίεργο λόγο έγινα και συγγραφέας… Το να είσαι κάποιος που γράφει ιστορίες είναι ένα πράγμα και το να είσαι κάποιος που γράφει σωστά, είναι ένα άλλο. Επικεντρώθηκα στο πώς ακούγεται η γλώσσα, πώς το λες, γιατί το λες, πώς το κάνεις… Αγαπώ να βρίσκω ιστορίες. Στα 17 μου το αποφάσισα και από τότε δουλεύω πολύ, πολύ σκληρά.

Kitty Crowther στις εκδόσεις Μάρτης ©Elniplex, Aneza Kolomvou

«…ένας δάσκαλος πρέπει να εξασφαλίσει ότι τα παιδιά θα είναι ο εαυτός τους και όχι αυτό που θέλει εκείνος»

Πρώτα γράφεις ή ζωγραφίζεις μια ιστορία;

Πρώτα ζωγραφίζω την ιστορία και μετά γράφω. Γιατί αν γράψω, όλες οι εικόνες έχουν ήδη δημιουργηθεί στο κεφάλι μου και με απογοητεύει να εικονογραφώ τις σκέψεις μου, βαριέμαι.

Στο σχολείο δυσκολεύτηκες, είπες. Τι συναίσθημα έχεις από εκείνες τις μέρες;

Ναι, ήταν πολύ δύσκολα. Ήταν πολλές οι φορές που οι δάσκαλοι μιλούσαν και δεν είχα ιδέα τι έλεγαν. Θυμάμαι, είχα πάει στο μάθημα μουσικής και όλοι τραγουδούσαν. Εγώ όμως δεν ήξερα πώς να τραγουδήσω κι έτσι απλά προσποιόμουν ό,τι όλοι οι άλλοι έκαναν. Ένιωθα ότι ήταν άδικο. Τα παιδιά μισούν να βρίσκονται σε μια κατάσταση που δεν είναι δίκαιη. Δεν υπάρχει όμως κάτι που είναι μόνο καλό ή μόνο κακό. Και οι «κακοί» άνθρωποι δεν έχουν βρει την ευκαιρία, τον τρόπο να εκφράσουν κάτι πιο βαθύ. Νομίζω έχουν ανάγκη από φροντίδα και αγάπη.

Κάποια αγαπημένα σου βιβλία;

Μου αρέσει να διαβάζω επιστήμη, διάφορους συγγραφείς… Το “My absolute darling” του Gabriel Tallent είναι ένα που μου άρεσε πολύ και από παιδικά το “The secret garden” της Burnett.

Πώς μπορούμε να καλλιεργήσουμε τη φαντασία, τη δημιουργικότητα στα παιδιά;

Νομίζω ότι είναι σημαντικό να τα ακούμε και να σεβόμαστε τα συναισθήματά τους χωρίς να τα κρίνουμε. Να τους αφήνουμε χώρο. Πολύ συχνά, όταν μου κάνουν μια ερώτηση στέλνω την ερώτηση πίσω, γιατί συνήθως ξέρουν πολύ καλύτερα από εμένα ή διαφορετικά. Είναι σαν ένας μυς που γυμνάζεις. Δεν χρειάζεται να τους λες τι να κάνουν ή να μην κάνουν και πώς. Όλοι έχουμε φόβους και δεν πρέπει να τους περνάμε στα παιδιά. Δεν πρέπει να προσχεδιάζουμε πώς θα πρέπει να είναι. Ένα από τα πιο σημαντικά που έχει να κάνει ένας δάσκαλος είναι να εξασφαλίσει ότι τα παιδιά θα είναι ο εαυτός τους και όχι αυτό που θέλει εκείνος να είναι.

Πίστευες ότι θα βραβευτείς με το  Άστριντ Λίντγκρεν (ΑΛΜΑ), το πιο σημαντικό βραβείο λογοτεχνίας για παιδιά; Το περίμενες; Πώς νιώθεις;

Δεν το περίμενα. Είναι από τα λίγα πράγματι εκπληκτικά πράγματα που έχουν συμβεί στη ζωή μου. Το ένα, είναι τα δύο μου αγόρια και το άλλο αυτό το βραβείο. Είναι όμορφο, γιατί προσπάθησα να είμαι πολύ ειλικρινής και αληθινή, δούλεψα πολύ σκληρά, δεν ήθελα να κάνω μια ιστορία που δεν πίστευα… Είναι σαν μια γλυκιά επιβεβαίωση, ότι αυτό που κάνω το κάνω καλά και αυτό είναι όμορφο. Δεν θα τα είχα καταφέρει αν δεν είχα αυτήν την τεράστια βοήθεια. Δεν θα είχα τη δυνατότητα να αγοράσω ένα σπίτι για παράδειγμα… Σαν εικονογράφος δεν κερδίζεις αρκετά χρήματα. Απλά έκανα αυτό που αγαπούσα και συνέχισα να το κάνω και ήθελα να μπορώ να ζήσω από αυτό. Δεν ήθελα να κάνω μια δεύτερη, τρίτη, τέταρτη δουλειά μαζί. Αυτό ήταν το όνειρό μου και έγινε πραγματικότητα και είναι φανταστικό. Είμαι τόσο ευγνώμων.

Υπογράφοντας βιβλία με φόντο την Ξένια Καλογεροπούλου ©Elniplex, Aneza Kolomvou

«Ο καθένας έχει κάτι να δώσει, αν τον αφήσεις»

Το βιβλίο σου «Ο φίλος μου ο Τζιμ» επανεκδόθηκε από τις εκδόσεις Μάρτης. Πώς προέκυψε η ιστορία του; Πώς γεννήθηκε η ιδέα;

Πριν 20 χρόνια, έγραψα για τον Τζιμ και τον Τζακ, γιατί ήθελα να πω μια ιστορία για κάποιον που είναι εσωστρεφής, κλειστός και για κάποιον που είναι εξωστρεφής και κοινωνικός. Δεν την είδα σαν μια ρατσιστική ιστορία, καθόλου. Ο πατέρας μού, μου είχε πει κάποτε μια ιστορία για ένα μικρό χωριό, όπου ένας ξένος, περίεργος τύπος μετακόμισε εκεί. Οι άνθρωποι δεν τον συμπαθούσαν, άρχισαν να παραπονιούνται γι αυτόν τον άνθρωπο και να λένε ότι δεν θα έπρεπε να είναι εκεί, να φύγει… Και τα κατάφεραν. Έτσι, μάζεψε όλα του τα πράγματα ξανά και έφυγε. Τότε κατάλαβαν ότι ήταν ο μόνος φούρναρης του χωριού. Και όταν ήθελαν ψωμί έπρεπε να πάνε μια ώρα μακριά να το αγοράσουν. Πραγματικά πιστεύω ότι ο καθένας έχει κάτι να δώσει, αν τον αφήσεις. Αυτή είναι και η ιδέα. Γι’ αυτό ο Τζακ ήξερε να διαβάζει. Όλοι νομίζουν ότι ξέρουν τόσα πολλά, ότι ξέρουν τα πάντα. Αλλά, κάθε διαφορετική κουλτούρα μας αφορά και έχει κάτι να προσθέσει στην κουλτούρα μας. Φαγητό, μουσική, τρόπος σκέψης, γλώσσα… μας κάνει πολύ πιο πλούσιους. Όλοι όμως πρέπει να είμαστε ικανοί να μοιραζόμαστε και να αφήνουμε χώρο γι’ αυτό. Αλήθεια, δεν ξέρω ακριβώς πως το έκανα, απλά συνέβη. Πιστεύω όμως τόσο σε αυτούς τους χαρακτήρες… Για μένα αυτό είναι ζωή.

Είσαι πολύ δημιουργική και έχεις κάνει πάρα πολλά δικά σου βιβλία. Πώς βρίσκεις τόσες ιδέες;

Είναι ακριβώς επειδή έχω διαβάσει πολλά βιβλία. Δεν θα είχα γίνει αυτή που είμαι αν δεν τα είχα διαβάσει. Είμαι σε εγρήγορση και όλοι οι μεγάλοι εικονογράφοι, συγγραφείς, ζωγράφοι, γλύπτες, μουσικοί, χορευτές… όλοι όσοι παλεύουν για την ελευθερία τους, την ευγένεια, την αγάπη… έχουν μεγάλη ευαισθησία. Είναι αγνοί, αληθινοί με τον εαυτό τους.

Είναι συναίσθηση και αντίληψη μαζί. Να είσαι ο εαυτός σου και δεν μπορείς να είσαι περισσότερο ή λιγότερο από αυτό. Απλά να είσαι ο εαυτός σου.

Ελευθερία… είναι μεγάλη λέξη στις μέρες μας. Πιστεύεις οι άνθρωποι είναι ελεύθεροι;

Πολλοί άνθρωποι δεν είναι ελεύθεροι και αυτό είναι πολύ λυπηρό, είναι τόσο λάθος. Το μίσος ποτέ δεν έδωσε κάτι καλό σε κανέναν, γιατί αν εκμεταλλευόμαστε τον μισό πληθυσμό και τον βάζουμε να ζει στην κόλαση θα υπάρχει πάντα ένας λογαριασμός να πληρώσουμε. Έχουμε παιδιά και αυτά θα είναι η αυριανή μας κοινωνία και πρέπει να έχουμε συναίσθηση και επίγνωση και να μπορούμε να βεβαιώσουμε ότι μπορούμε να γίνουμε πιο σοφοί. Δεν είμαι θρησκευόμενη, αλλά πιστεύω. Πιστεύω στην καλοσύνη και ένα πράγμα που πραγματικά αγαπώ είναι η σύνεση, πώς να είμαστε ευγενικοί και καλοί μεταξύ μας… Είμαστε άνθρωποι. Και ταυτόχρονα, έχεις ανθρώπους που λένε «είμαι θρήσκος» αλλά κάνουν τόσο κακό στους συνανθρώπους τους… Πώς γίνεται αυτό; Είναι αμαρτία… Πώς μπορείς να κοιτάς τον εαυτό σου στον καθρέφτη και να λες «οι ομοφυλόφιλοι είναι κακοί», «οι πρόσφυγες είναι κακοί…» Είναι σαν να προσπαθείς να κάνεις κάτι πιο «καθαρό» και δεν βγάζει κανέναν νόημα. Όλοι καταγόμαστε από την Αφρική. Έχουμε διαβάσει την επιστήμη και πιο συγκεκριμένα οι προγονοί μας έρχονται από την Αιθιοπία. Όλοι έχουμε σκούρο, πολύ σκούρο χρώμα και όσο πας πιο πάνω, στο βορρά, το δέρμα γίνεται πιο ανοιχτόχρωμο. Έχει να κάνει με τη μελανίνη και υπάρχουν και αυτοί χωρίς χρώμα… Είμαστε όλοι διαφορετικοί και αλήθεια αγαπώ τη διαφορετικότητα στους ανθρώπους. Νομίζω ότι ο θυμός έχει να κάνει με την κακή επικοινωνία, την απελπισία, την απογοήτευση, τη δυσφορία όταν δεν αφήνεις τους ανθρώπους να εκφραστούν. Γι’ αυτό και αγαπώ την τέχνη τόσο πολύ. Πιστεύω ότι όλοι σήμερα πρέπει να ασχολούνται με μια μορφή τέχνης. Μπορεί να είναι το θέατρο, ο χορός, η μαγειρική, η κηπουρική…

Στο 4o Bobos Arts Festival με την Έλενα Ιωάννου των Burger Project και την ηθοποιό Μαρία Τερζάκη ©Elniplex, Aneza Kolomvou

«Η δύναμη της φωνής της μητέρας ή του πατέρα, ο τρόπος που σε κοιτάνε… είσαι ο θεός και η θεά τους»

Ακόμα και σαν χόμπι…

Ναι, απλά για να συνδεθείς. Δεν έχει σημασία αν είσαι καλός ή όχι πολύ καλός, το σημαντικό είναι να μοιράζεσαι. Αν πας στην Ισλανδία όλοι γράφουν ιστορίες. Είναι σχεδόν περίεργο αν κάποιος δεν δημοσιεύει… Όλοι δημοσιεύουν βιβλία.

Είναι το να προσπαθείς να καταλάβεις, να ανακαλύψεις τι υπάρχει μέσα, και όχι μόνο να ακούς τους ανθρώπους που φωνάζουν. Ξέρεις οι σπουδαίοι άνθρωποι δεν είναι θορυβώδεις, δεν το φωνάζουν. Αυτοί που κάνουν φασαρία είναι τρομακτικοί, εγωιστές, θέλουν να κατέχουν, να ελέγχουν… και θα έπρεπε να είμαστε αδιάφοροι απέναντί τους.

Η διαφορετικότητα και η αποδοχή είναι ένα θέμα που σε απασχολεί ιδιαίτερα. Πιστεύεις μπορούν τα βιβλία να επηρεάσουν τόσο και να αλλάξει αυτή η οπτική της κοινωνίας;

Ναι, το πιστεύω απόλυτα. Νομίζω ότι στα σχολεία θα έπρεπε να διαβάζουν ένα βιβλίο κάθε μέρα, αλλά χωρίς να ζητάνε από τα παιδιά να κάνουν κάποια εργασία πάνω σε αυτό. Νομίζω υπάρχει ένα μεγάλο μπέρδεμα. Έχει γίνει παρανόηση ανάμεσα στην ευχαρίστηση και στη μάθηση από το διάβασμα. Τα παιδιά που έχουν δυσκολίες στο διάβασμα φυσικά και δεν τους αρέσει να διαβάζουν. Ακούν όμως την ιστορία και θα στην πουν. Και τότε μοιράζεσαι και υπάρχουν πολλοί διαφορετικοί τρόποι να ακούς. Σε μερικούς ανθρώπους αρέσει να ξαπλώνουν κάτω, σε άλλους να συμμετέχουν ενώ ακούνε ή και να μην ακούνε… Πιστεύω όμως πως το σώμα ακούει επίσης. Με τα παιδιά μου διαβάζαμε κάθε μέρα ένα βιβλίο κι ήταν τόσο όμορφο να μπορείς να ταξιδεύεις. Και άκουγα τις προάλλες για το πόσο σημαντικό είναι να διαβάζεις στα μωρά. Έλεγαν πώς τα μωρά με ένα βιβλίο ακούνε περίπου 280 λέξεις, καινούριες λέξεις. Ακόμα κι αν νομίζεις ότι είναι τόσο μικρά πιάνουν τα πάντα. Με τα παιδιά μου από όταν ήταν πολύ μικρά τους μιλούσα. Τους έλεγα θα κάνω αυτό, εκείνο και κοίτα είναι μια υπέροχη μέρα… Και μετά μεγάλωσαν και τους μιλούσα και με άκουγαν. Η μαμά μου ήταν πολύ εντυπωσιασμένη κι έλεγε όλος αυτός ο χρόνος που ξόδευες να τους μιλάς όταν ήταν μικρά νόμιζα ότι πάει χαμένος γιατί δεν καταλάβαιναν, τώρα όμως βλέπω τα οφέλη και ότι πραγματικά σε άκουγαν. Η δύναμη της φωνής της μητέρας ή του πατέρα, ο τρόπος που σε κοιτάνε… είσαι ο θεός και η θεά τους. Είναι πολύ σημαντικό να διαβάζουμε στα παιδιά και αν δεν μπορούν, αν έχουν δυσκολίες, δεν πειράζει, απλά διαβάζουμε μαζί, μοιραζόμαστε.

Είναι πολύ σημαντικό να διαβάζουμε στα παιδιά και αν δεν μπορούν, αν έχουν δυσκολίες, δεν πειράζει, απλά διαβάζουμε μαζί, μοιραζόμαστε.

Εμένα ο γιος μου διάβαζε τόσα πολλά manga που άρχισα κι εγώ να διαβάζω απλά για να συζητάμε, για να μοιραζόμαστε πράγματα που είναι τόσο σπουδαίο.

Να μοιραζόμαστε πράγματα, συναισθήματα…

Ναι, και να ξέρουμε ότι μέσα στο κεφάλι τους αλλάζουν… Ξέρεις ένα παιδί που είναι ενός ή δύο χρονών και μετά γίνεται τριών είναι διαφορετικό από όταν ήταν δύο και μετά τεσσάρων και είναι διαφορετικό από τα τρία και κάθε φορά πρέπει να μάθεις ποιος είναι αυτός ο άνθρωπος μπροστά σου. Να τα ακούς, να τους μιλάς, να τους διαβάζεις, να τους δίνεις βιβλία που μπορεί να μη σου αρέσουν αλλά σε εκείνα ν’ αρέσουν… Δεν σημαίνει ότι επειδή δεν αρέσουν σε εσένα δεν θα αρέσουν και σε εκείνα. Πρέπει να σεβόμαστε τις επιλογές τους.

Με την εκδότρια Άννα Παπαφίγκου και τα παιδιά που περιμένουν για την υπογραφή του βιβλίου τους ©Elniplex, Aneza Kolomvou

«Η τέχνη είναι… να αφήσεις τα παιδιά να δοκιμάσουν πράγματα, να ανακαλύψουν τρόπους»

Στο σχολείο γίνεται αυτό; Έχουν οι μαθητές τη δυνατότητα της επιλογής; Τι μπορούν να κάνουν οι δάσκαλοι;

Θα έπρεπε, ακόμα και αν το σύστημα χαρακτηρίζεται κάπως από ομοιομορφία… Πολλοί δάσκαλοι φοβούνται κάποια βιβλία και τα αποφεύγουν, γιατί τα βρίσκουν δύσκολα ή δεν ξέρουν τι να πουν για αυτά… Αλλά νομίζω ότι γίνεται, αν έχεις πανέμορφες, πλούσιες βιβλιοθήκες, ώστε να έχεις πολλές επιλογές και να διαλέγεις. Ο δάσκαλος μπορεί να έχει μια άποψη, δεν σημαίνει ότι αυτή είναι η αληθινή. Υπάρχει μεγάλη σύγχυση. Επειδή δεν τους αρέσει ένα βιβλίο δεν σημαίνει ότι είναι απαραίτητα και κακό βιβλίο. Είμαστε τόσο διαφορετικοί. Ξέρεις υπάρχουν πολλοί δάσκαλοι που αναλύουν και αρχίζουν… ποια είναι η ιστορία, και άσπρο- μαύρο και εδώ σημαίνει αυτό και θέλει να μας πει εκείνο και τι νομίζετε πως… Γιατί; Δεν είναι αυτό το νόημα. Νομίζω το μεγαλύτερο δώρο που μπορείς να κάνεις σε ένα παιδί είναι να το αφήσεις να καταλάβει μόνο του, να κάνει το δικό του μικρό ταξίδι. Κάποια είναι πιο αργά, κάποια πιο γρήγορα.

Χωρίς να καθοδηγείς, να παρεμβαίνεις…

Ακριβώς. Είναι το δικό τους ταξίδι.

Προηγουμένως μίλησες για την τέχνη. Διδάσκεται, ανακαλύπτεται…Τι ρόλο μπορεί να παίξει η εκπαίδευση για να την αγαπήσουν τα παιδιά;

Η τέχνη είναι μεγάλη κουβέντα. Δεν είναι όμως καθόλου τρομακτική. Είναι πιο πολύ μια δοκιμή… να αφήσεις τα παιδιά να δοκιμάσουν πράγματα, να ανακαλύψουν τρόπους. Πολύ συχνά είναι περισσότερο ελευθερία -ένας πειραματισμός- παρά να τους διδάξεις κάτι. Αν δώσεις στα παιδιά ένα χαρτί και τα αφήσεις θα κάνουν απίστευτα πράγματα.

Στο Βέλγιο έχουμε προγράμματα που οι καλλιτέχνες έρχονται στα σχολεία -χορευτές, ηθοποιοί, συγγραφείς- και κάνουν εργαστήρια με τα παιδιά, γιατί οι δάσκαλοι έχουν να κάνουν πάρα πολλά και επιπλέον πληρώνονται τόσο άσχημα.

Έχουν να κάνουν με τόσα παιδιά! Αλήθεια, πιστεύω έπρεπε να τους δίνουν το καλύτερο, γιατί είναι εκείνοι που διαμορφώνουν την αυριανή κοινωνία. Αλλά πάντα μπορείς να μοιραστείς αυτό που σου αρέσει. Αν έχεις κάτι που αγαπάς, έναν ζωγράφο, χορευτή, τραγουδιστή… απλά δείξτο! Και μετά θα δεις τι θα γίνει. Ο κόσμος θεωρεί ότι πρέπει να τα κάνουμε πιο εύκολα για τα παιδιά, αλλά είναι τόσο λάθος. Και οι δάσκαλοι καμιά φορά όταν μιλάνε για δύσκολα πράγματα νομίζουν πως δεν θα καταλάβουν. Περιμένετε! Δεν είναι έτσι. Προσωπικά τους συμπεριφέρομαι σαν να είναι άνθρωποι σαν εμένα ή και μεγαλύτεροι ακόμα και θα καταλάβουν ή… μπορεί και όχι. Δεν πειράζει. Σέβομαι πιο πολύ το τι άνθρωπος είναι ο καθένας, άσχετα με το αν είναι παιδί ή ενήλικας. Δεν έχει διαφορά για μένα. Ήμασταν παιδιά και θα γίνουμε ενήλικες. Κοιτάω το άτομο πρώτα. Δεν βλέπω αν είναι αγόρι ή κορίτσι, παιδί ή μεγάλος. Βλέπω την ιστορία του ατόμου. Αυτό που ήταν και αυτό που πρόκειται να γίνει. Δεν κάνω κάποιο διαχωρισμό.

H Kitty Crowther στις εκδόσεις Μάρτης ©Elniplex, Aneza Kolomvou

«Αξίζει τον κόπο να νιώσεις άνετα με κάτι που φοβάσαι»

«Δεν μπορούμε να τα καταλάβουμε όλα. Σκεφτόμαστε μέσα σε ένα «κουτί», ενώ υπάρχουν τόσα πράγματα έξω από αυτό…»

Ναι, έχουμε «κουτιά» και έξω από αυτά… τίποτα. Ξέρεις, έχεις τη δική σου πραγματικότητα, έχει τη δική του, έχουν τη δική τους και έχω τη δική μου. Είναι σχεδόν σαν να βλέπεις τον κόσμο σαν ένα πίνακα. Φαντάσου ότι ο κόσμος είναι ένας τεράστιος πίνακας. Η δική σου εικόνα, το δικό σου όραμα του κόσμου είναι τόσο μικρό, το δικό μου, του άλλου επίσης… Όλοι έχουμε ένα κομμάτι του κόσμου μόνο για να προσπαθήσουμε να καταλάβουμε την όλη εικόνα. Υπάρχει το υποσυνείδητο, το DNA, οι ιστορίες που κουβαλάμε από την οικογένειά μας, πράγματα που αντιλαμβανόμαστε χωρίς λόγια. Όταν γράφω το απολαμβάνω και κάποιες φορές σκέφτομαι πως δεν τα καταλαβαίνω όλα, αλλά δουλεύει. Έχω μεγάλη διαίσθηση και δουλεύω με πράγματα που δεν καταλαβαίνω και είναι καλά. Αλήθεια μου αρέσει. Είναι σαν να έχεις ένα παγόβουνο και τη θάλασσα. Βλέπεις ό,τι είναι πάνω, κάτω δεν μπορείς να δεις τι έχει. Δουλεύω πολύ με όσα δεν έχεις υπό έλεγχο. Νομίζω ότι η ελευθερία έχει να κάνει με το να αφήνεις τα πράγματα να συμβαίνουν, να μην προσπαθείς να τα ελέγχεις.

Έχεις πει ότι σου αρέσει το άγνωστο. Τι γίνεται με το φόβο;

Πάντα είναι καλό να δουλεύουμε με τους φόβους μας, γιατί υπάρχει κάτι ενδιαφέρον από πίσω. Αξίζει τον κόπο να νιώσεις άνετα με κάτι που φοβάσαι. Να εξημερώνεις τους φόβους σου. Κάτι που σε τρομάζει, όταν το επεξεργάζεσαι γίνεται οικείο.

Σε προκαλεί να πας πιο μακριά…παρακάτω…

Ναι, σίγουρα. Ο David Bowie είχε πει ότι η έμπνευση είναι σαν να είσαι στο νερό και να πατάς στο έδαφος και ξαφνικά να το χάνεις, καθώς απομακρύνεσαι, δεν πατάς πια. Και είναι αυτή η στιγμή που βγαίνεις έξω από τη ζώνη ασφαλείας σου. Και είναι όμορφο και ενδιαφέρον να δουλεύεις με κάτι που δεν ξέρεις, δεν είσαι σίγουρος γι’ αυτό. Και όταν γράφω είναι σαν να είμαι υπό την υπηρεσία της ιστορίας. Προσπαθώ να ανακαλύψω τι συμβαίνει, τι κάνω. Είναι σαν οι χαρακτήρες να αποφασίζουν που πηγαίνουν χωρίς να τους καθοδηγώ. Είναι μαγικό. Είναι σχεδόν σαν σαμανικός τρόπος να το κάνεις. Να χρησιμοποιείς τη διαίσθηση, το ένστικτο, τη σύνδεση με τον εαυτό σου. Η κοινωνία και πόσα μας αποσυνδέουν… πάμε συνέχεια στα τηλέφωνα, είμαστε πολύ απασχολημένοι, δουλεύουμε πάρα πολύ, μιλάμε πολύ… Η σιωπή είναι σπουδαία. Η ησυχία μας έχει μεγάλη σημασία. Κάποιες φορές μπορώ να είμαι 2-3 εβδομάδες χωρίς να κάνω τίποτα και προσπαθώ απλά να είμαι ήρεμη, σιωπηλή. Είναι πολύ σημαντικό νομίζω να ακούς αυτή τη μικρή, ευαίσθητη φωνή μέσα σου και να αντιλαμβάνεσαι τι προσπαθεί να σου πει. Και μετά να την ακολουθείς. Για να την ακούσεις χρειάζεται σιωπή. Έχει να κάνει πολύ με τη διαίσθηση.

Κίττυ, σ’ ευχαριστώ πολύ!

Κι εγώ σ’ ευχαριστώ, χαρά μου!

Όλη η παρουσίαση του βιβλίου "Ο φίλος μου ο Τζιμ" της Kitty Crowther εδώ

Το BOOK SECRET της Kitty Crowther εδώ

Ίρις Σαμαρτζή: “Δεν ξέρω γιατί φορτώνουμε τόσο προβληματισμό στα παιδιά από την ηλικία των 5 ετών”

Είναι πολύ δύσκολο να προλογίσεις μια δημιουργό σαν την Ίριδα Σαμαρτζή. Να γράψεις για τα ξεχωριστά, βραδυφλεγή σύμπαντα που έχει μορφοποιήσει όλα αυτά τα χρόνια στα βιβλία της, να τονίσεις την αγάπη της για την λεπτομέρεια, τον υπαινιγμό, το απλό και το απροσδόκητο, την φροντίδα της για την αισθητική συνόλων, μορφών και αντικειμένων, για την μάχη της με κάθε μικρή ψηφίδα που από το περιβάλλον της μπορεί να καθίσει στα σχέδιά της. Για την διαρκή της αμφιβολία όσων δημιουργεί. Και τι έχεις καταφέρει; Δεν έχει πει σχεδόν τίποτα.

Πάντα περιεκτική, πάντα στο στόχο, δίχως στρογγυλοποιήσεις και ακροβασίες, η Ίριδα Σαμαρτζή μας μίλησε για το βραβείο Χ. Κ. Άντερσεν, τους Έλληνες εικονογράφους, τη δύναμη της εικόνας και του κειμένου, την συμπλοκή τους, τον τρόπο που βλέπει τον κόσμο και την δική της δουλειά, τα παιδιά.
Ο λόγος σε εκείνη.

Συνέντευξη στους συντάκτες του ELNIPLEX

Η συμμετοχή της Ίριδας Σαμαρτζή στον συλλογικό τόμο για τον Τζάνι Ροντάρι
“Cento Gianni Rodari. Cento storie e filastrocche. Cento illustratori” για τα 100 χρόνια από την γέννηση (2020) του σπουδαίου Ιταλού δημιουργού με την συμμετοχή 100 κορυφαίων Ιταλών και ξένων εικονογράφων (εκδ. Einaudi Ragazzi, Νοε 2019).

Ίριδα, καλώς ήρθες. Ξημέρωσε το διπλό είκοσι (2020), χρονιά που είσαι υποψήφια για το σπουδαίο βραβείο Χανς Κρίστιαν Άντερσεν. Τι σημαίνει αυτή η τιμή για εσένα;

Είναι σίγουρα μεγάλη χαρά, μεγάλη τιμή και κυρίως μεγάλη γιορτή, να σε επιλέγει το Ελληνικό τμήμα της IBBY, για να εκπροσωπήσεις τη χώρα. Διπλή χαρά να έχεις συνοδοιπόρο τη Μαρία Παπαγιάννη και τα υπέροχα κείμενά της. Αλλά είναι επίσης και μεγάλο άγχος. Όχι ως προς την έκβαση του αποτελέσματος γιατί είμαι προσγειωμένος άνθρωπος και οι ξένοι υποψήφιοι εικονογράφοι είναι εξαιρετικοί. Αλλά ως προς την προετοιμασία. Και κυρίως ως προς το ότι καλείσαι να βγεις από την κρυψώνα σου, που πιστέψτε με εμείς οι εικονογράφοι δεν το κάνουμε με ευκολία.

Πώς μεταφράζεται μια τέτοια υποψηφιότητα σε επίπεδο προετοιμασίας και εργασίας; Πώς καλείσαι να επικοινωνήσεις τη δουλειά σου;

Το πιο δύσκολο κομμάτι αυτής της διαδικασίας ήταν ο φάκελος που έπρεπε να ετοιμάσω, όπου ξαφνικά βρέθηκα να κάνω ανασκόπηση όλης της μέχρι σήμερα επαγγελματικής μου ζωής με τα σωστά και τα λάθη της.

Βιογραφικό, βιβλιογραφία, συνεντεύξεις, κριτικές, φωτογραφίες, ένα αναλυτικό κείμενο πάνω στη δουλειά μου από ένα πιο ειδικό μάτι (στη δική μου περίπτωση ήταν η Αγγελική Γιαννικοπούλου) και όλα αυτά μεταφρασμένα στα αγγλικά (από την αγαπημένη μου Tchoukie McCoy). Το αισθητικό πάντρεμα αυτού του ηλεκτρονικού φακέλου το ανέλαβα εγώ προφανώς. Αλλά εκτός από αυτά τα δύσκολα, υπήρχαν και οι στιγμές “πάρτι” όπως τις αποκαλώ εγώ, όπως οι επισκέψεις μου σε τρία Μεταπτυχιακά τμήματα σε Ελληνικά Πανεπιστήμια για να συνομιλήσω με φοιτητές, η απίστευτη εμπειρία (και ο πανικός) του να κάνεις εργαστήρι σε ενήλικες σε μια ανοιχτή αίθουσα που λεγόταν “Survival Corner” κατά τη διάρκεια της έκθεσης στη Μπολόνια, οι κάρτες που φτιάχναμε τα Χριστούγεννα και το Πάσχα με τη Μαρία για την ΙΒΒΥ ή ακόμα και η συμμετοχή μου στην επιτροπή των βραβείων του Ελληνικού Τμήματος της ΙΒΒΥ.

Ένα τελευταίο γράμμα (εκδ. Παπαδόπουλος). Η τελευταία μέρα στη δουλειά του ταχυδρόμου κύριου Κώστα. Κείμενο Αντώνης Παπαθεοδούλου, εικονογράφηση Ίριδα Σαμαρτζή. Απέσπασε το Διεθνές Βραβείο Compostela 2016 για εικονογραφημένα βιβλία.

Δεν έχει κερδίσει ποτέ Έλληνας το βραβείο, είτε σε συγγραφή, είτε σε εικονογράφηση. Είναι συγκυριακό πιστεύεις ή δεν έχουμε τα επικοινωνιακά εργαλεία ή την ενίσχυση της οργανωμένης πολιτείας για τέτοιες υποψηφιότητες και νίκες;

Έχω την άποψη ότι και σε μια τρύπα να είσαι κλεισμένος και να δημιουργείς, αν αυτό που παράγεις αγγίζει κι άλλους, με κάποιον τρόπο θα φανεί. Πόσο μάλλον αυτήν την εποχή που μια γραμμή με στυλό να κάνεις, αμέσως βρίσκει το δρόμο της με τη βοήθεια των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Η δική μου εμπειρία και από τον Κύκλο Παιδικού Βιβλίου και από το Ίδρυμα Ελληνικού Πολιτισμού είναι η καλύτερη. Είδα ανθρώπους με τα όποια πενιχρά μέσα διέθεταν να καταβάλουν τεράστιες προσπάθειες για να με βοηθήσουν, να με εξυπηρετήσουν, να με προβάλουν όσο το δυνατόν καλύτερα. Δεν βρίσκω το λόγο λοιπόν να φορτωθούν οι υπόλοιποι τη δική μου “αποτυχία”.

Ίριδα, έχοντας διαβάσει πολλά ελληνικά και ξένα βιβλία για παιδιά, έχουμε την πεποίθηση ότι τουλάχιστον σε επίπεδο εικονογράφησης, όπου δεν εμπίπτει ο ανασχετικός παράγων «ελληνική γλώσσα», έχουμε κάποιους εκπροσώπους που τουλάχιστον δεν έχουν να ζηλέψουν τίποτα από διακεκριμένους δημιουργούς άλλων χωρών. Συμφωνείς καθόλου μαζί μας; Ποια είναι η άποψή σου για τους εντός συνόρων εικονογράφους;

Ναι, συμφωνώ απόλυτα. Έχουμε πολύ καλό δυναμικό και συνεχώς βγαίνουν κι άλλα ταλαντούχα παιδιά πολύ υποψιασμένα. Οι εκτός συνόρων εικονογράφοι κακά τα ψέματα έχουν ένα βαθμό ευκολίας. Έχουν σχολές εικονογράφησης, έχουν σεμινάρια που γίνονται συνέχεια από γνωστούς καταξιωμένους δημιουργούς, διοργανώνουν διαγωνισμούς, εκθέσεις, έχουν όλες τις μεγάλες εκδόσεις κοντά τους. Οπότε κατά κάποιον τρόπο εμείς καλούμαστε να αναμετρηθούμε με τα θηρία και να κάνουμε την υπερπροσπάθεια.

Βιωματικό εργαστήριο στην Μπολόνια

Μια εικόνα, χίλιες λέξεις. Μια λέξη…;

Μα θα είναι μια λέξη; Συνήθως δεν είναι μία λέξη. Είναι πολλές πολλές παραπάνω. Είμαι σίγουρη ότι πολύς κόσμος θεωρεί ότι ένα γνήσιο picture book δεν θέλει και πολύ κόπο να γραφτεί κι ότι δεν αποτελεί σπουδαίο συγγραφικό δείγμα.

Όλη η παιδεία μας στηρίζεται σε βαρύγδουπα μηνύματα, μακροσκελείς προτάσεις με ηθικά διδάγματα. Δεν είναι κακό να υπάρχει κι εκείνο το βιβλίο που κάνει ένα παιδί απλά να διασκεδάσει, όπως διασκεδάζει παίζοντας, που θέλει και την επόμενη μέρα και τη μεθεπόμενη να το ξαναδιαβάσει. Δεν ξέρω γιατί φορτώνουμε τόσο προβληματισμό στα παιδιά από την ηλικία των 5 ετών. Δεν ξέρω γιατί φτιάχνουμε βιβλία-εργαλεία μόνο για τους εκπαιδευτικούς.

Είναι σαν οι βιβλιοθήκες μας να είναι χωρισμένες στα δύο: στα μισά ράφια τα ελληνικά βιβλία που “τρέφουν το πνεύμα” και στα άλλα μισά-και παραπάνω- όλα τα ξένα μεταφρασμένα που θέλουμε οπωσδήποτε να έχουμε στην κατοχή μας γιατί λατρεύουμε να χαζεύουμε τα βράδια μαζί με τα παιδιά μας πριν κοιμηθούμε. Νομίζω ότι απλά όσοι καταπιάνονται με τη συγγραφή πρέπει να απενοχοποιηθούν, να χαλαρώσουν και να απολαύσουν τη συγγραφική διαδικασία. Και φυσικά χρειάζονται σοβαροί επιμελητές που να μη φοβούνται να τσεκουρώσουν, όπου αυτό απαιτείται.

Τι σου προκαλεί η θέα μιας όμορφα φτιαγμένης εικόνας σε κάποιο εικονογραφημένο βιβλίο;

Στην αρχή με μαγεύει. Έπειτα σκύβω να την παρατηρήσω, γιατί για μένα κάθε εικονογράφηση είναι ένα αίνιγμα προς επίλυση. Τι υλικά χρησιμοποίησε; Τι χαρτί είναι αυτό; Είναι φτιαγμένο στο χέρι ή στον υπολογιστή; Πώς είναι στημένα τα σαλόνια; Είναι μια διαδικασία αναζήτησης που γίνεται αυτόματα και την οποία δυστυχώς δεν μπορώ να αποφύγω κι ας μου κοστίζει σε απόλαυση.

Εργάζεσαι συγκεκριμένες ώρες ή όποτε έχεις «έμπνευση»;

Εργάζομαι όλες τις ώρες. Ακόμα και την ώρα που μαγειρεύω ή βγάζω το σκύλο μου βόλτα ή οδηγώ, πάλι εργάζομαι, γιατί κατεβάζω ιδέες. Το “όποτε έχεις έμπνευση” δεν ισχύει σε μένα. Είναι μεγάλη πολυτέλεια.

Η βιτρίνα του Μουσείου Μπενάκη όπως την διαμόρφωσε η Ίριδα Σαμαρτζή που
εικονογράφησε το βιβλίο Ένας αρκούδος μια φορά (εκδ. Πατάκη). Κείμενο Ελένη Γερουλάνου.

Παρακολουθώντας όλα αυτά τα χρόνια τη δουλειά σου, είδαμε μια ιδιαίτερη αγάπη για την λεπτομέρεια, για το παραμικρό σημείο που θα υπάρξει σε ένα σχέδιό σου. (Έχουμε δει καλά, άραγε;) Τι πιστεύεις γι’ αυτό;

Έχετε δει ολόσωστα. Φυσικά έχει να κάνει με τα δικά μου παιδικά αναγνωστικά ερεθίσματα αλλά εκτός αυτού, ναι, θεωρώ ότι και εδώ, η λεπτομέρεια κάνει τη διαφορά. Και το παιδί στέκεται στη λεπτομέρεια, την αναζητά. Επιπλέον θα σας δώσω ένα παράδειγμα: στην πραγματικότητα πότε γνωρίζεις καλύτερα έναν άνθρωπο; Όταν πας σπίτι του και δεις το χώρο του, το καταφύγιό του, όταν δεις με ποια χρώματα έχει βάψει τους τοίχους του, τι βιβλία έχει στη βιβλιοθήκη του, τι cd έχει, πόσο τακτικός είναι, αν έχει σκύλο ή γάτα κλπ. Άρα κι όταν πλάθω το προφίλ ενός χαρακτήρα σε ένα βιβλίο, μου φαίνεται αδιανόητο να μην ασχοληθώ με αυτό το κομμάτι. Ειδάλλως θα είναι ελλιπής σαν χαρακτήρας.

Θεωρώ ότι στις εικονογραφήσεις που υπάρχουν μόνο κοντινά πλάνα και δεν υπάρχει χώρος-χρόνος-πλαίσιο χάνεται όλη η μαγεία.

Πιστεύεις ότι η δουλειά σου εντάσσεται σε κάποιο ρεύμα ή αντλεί από περισσότερες επιρροές; Έχεις, αλήθεια, σκεφτεί πάνω σε αυτήν τη βάση;

Νομίζω ότι δεν ανήκω σε κάποιο ρεύμα. Κι αυτή η μη ένταξη σε ένα στυλ, με παίδευε για κάποια χρόνια και τσακωνόμουνα λίγο με το μέσα μου. Όμως πλέον έχω συμφιλιωθεί με αυτό για τον εξής λόγο: δεν μπορώ να αντιμετωπίσω ένα κείμενο με τον ίδιο τρόπο πάντα. Με οδηγεί εκείνο. Το κείμενο μου λέει πότε να πρωταγωνιστήσω και πότε να παίξω ένα δεύτερο ρόλο. Το κείμενο μου λέει ποιο μήνυμα πρέπει να αναδείξω. Κι αυτό οφείλω να το σεβαστώ κάθε φορά και να διαλέξω τα σωστά υλικά, τη σωστή παλέτα, τη σωστή τεχνοτροπία.

Léon Millequestions. Εικονογράφηση: Ίριδα Σαμαρτζή, Κείμενο: Αντώνης Παπαθεοδούλου .
Η ιστορία του μικρού πειρατή Λεόν που γεννήθηκε με ερωτηματικό αντί για γάντζο στο χέρι,
κυκλοφορεί στη Γαλλία από τις εκδόσεις Langue au Chat (Σεπτ. 2019)

Έχει αλλάξει το στυλ σου όλα αυτά τα χρόνια που ασχολείσαι επαγγελματικά με την εικονογράφηση και πού εντοπίζεις κυρίως τις όποιες αλλαγές;

Ναι έχει αλλάξει. Νομίζω υπάρχει η Ίριδα πριν το βραβείο Compostella και η Ίριδα μετά. Αυτή η αίσθηση ελευθερίας που ένιωσα δουλεύοντας το “Ένα τελευταίο γράμμα” -πριν πάρει οποιαδήποτε διάκριση- με τις κατασκευές μου, τις φωτογραφήσεις μου, την απουσία εκδότη, deadline, ήταν μοναδική εμπειρία. Μετά το βραβείο, αποφάσισα πως θέλω να απολαμβάνω τη δουλειά μου ακόμα κι αν παίρνει πολύ καιρό να βγει προς τα έξω, ακόμα κι αν έχει οικονομικό αντίκτυπο στη ζωή μου μια τέτοια επιλογή.

Ποια άλλα αντικείμενα, εκτός από τα… playmobil σε έχουν επηρεάσει στο πώς βλέπεις τον κόσμο μέσα από τις εικονογραφήσεις, αλλά και τις άλλες εικαστικές σου δημιουργίες;

Είναι όλα αυτά που έχει καταγράψει ο εγκέφαλος σε ανύποπτο χρόνο. Είναι η πολυσυλλεκτική φυσιογνωμία του πατέρα μου που μάζευε τα πάντα και τα τακτοποιούσε με ιδιαίτερη προσήλωση, από βιβλία, κόμικ, δίσκους, μέχρι γραμματόσημα, αυτοκινητάκια, νομίσματα, σπιρτόκουτα κι ό,τι άλλο μπορείς να φανταστείς, μικρόβιο που το έχω κολλήσει κι εγώ σε μεγάλο βαθμό μόνο που εγώ συλλέγω πιο απλά καθημερινά πράγματα.

Είναι επίσης η ενασχόληση με τα παιδιά σε καθημερινή βάση. Είναι τα ταξίδια που έχω κάνει κι αυτά που θα κάνω. Είναι οι άνθρωποι γύρω μου που με εμπνέουν. Είναι η περιέργεια και η παρατηρητικότητα που δεν με αφήνουν σε ησυχία. Ίσως δεν είναι απτά αντικείμενα, αλλά είναι τα δικά μου “γνωστικά αντικείμενα” και τα δικά μου σημεία αναφοράς.

Στα κύματα της Έλλης (εκδ. Παπαδόπουλος).
Για τα μαγικά πράγματα που συμβαίνουν στα μικρά κεφάλια των παιδιών (και όχι μόνο). Κείμενο Αντώνης Παπαθεοδούλου, εικονογράφηση Ίριδα Σαμαρτζή που υπογράφει μια σπουδαία οπτική αφήγηση.

Ίριδα, για έναν εικονογράφο, που αναμφίβολα εξεγείρεται περισσότερο από τη γραμμή, το σχήμα, το χρώμα, την μορφή, το κείμενο τι σημασία έχει και πώς διεγείρει τη δική σου συμπεριφορά ως εικονογράφου;

Η αλήθεια είναι πως έχω εικονογραφήσει αρκετά βιβλία. Όταν λέω αρκετά βιβλία εννοώ αρκετούς κόσμους. Πλέον αυτό που αναζητώ στα κείμενα είναι να κάνω νέα ταξίδια, να πάω κάπου που δεν έχω ξαναπάει. Δεν είναι εύκολο να βρεθεί αυτό το νέο μέρος φυσικά. Όταν όμως ένα κείμενο έχει μια πρωτοτυπία ή έχει ένα βαθμό δυσκολίας ή ακόμα κι όταν είναι εξαιρετικά απλό αλλά ουσιαστικό, τότε έχει πολλές πιθανότητες να με “πάρει” μαζί του.

Τι πιστεύεις ότι κοιτάζουν τα παιδιά, στα 4, στα 6 τους, ως προς την εικονογράφηση; Τι είναι αυτό που τους κάνει ίσως εντύπωση στην Σαμαρτζή και όχι σε κάποια άλλη ενδεχομένως εικονογράφηση;

Σας παρακαλώ μην το διαβάσετε (εκδ. Μεταίχμιο). Κείμενο: Δημήτρης Μπογδάνος.
Εικονογράφηση: Ίριδα Σαμαρτζή. Η μετακόμιση ενός γεράκου σε ένα φτωχικό ψαροχώρι φέρνει απροσδόκητες μαγικές αλλαγές. Το χωριό μεταμορφώνεται. Κανείς δεν έχει ιδέα τι συμβαίνει.

Γενικά θεωρώ ότι το εικονογραφημένο βιβλίο είναι ένα πλούσιο λεξιλόγιο για τα παιδιά αυτής της ηλικίας. Από τον κάθε εικονογράφο τα παιδιά έχουν διαφορετικές προσλαμβάνουσες.

Ειλικρινά δεν ξέρω αν υπάρχει κάτι συγκεκριμένο στις εικόνες μου που να εντυπωσιάζει τα παιδιά. Ξέρω όμως τι θα ήθελα εγώ να τα εντυπωσιάζει. Θα ήθελα να φτιάχνω κόσμους που τα παιδιά κοιτάζοντάς τους, να θέλουν να μπουν μέσα. Γίνεται αυτό; Αν γίνεται τότε είμαι σε καλό δρόμο.

Αν ήσουν εικονογραφημένο βιβλίο ποιον τίτλο θα είχες;

Μα νομίζω είμαι ήδη βιβλίο. Λέγομαι “Στα μαλλιά της Έλλης”. Αυτού του γνωστού Παπαθεοδούλου.

«Φέτος, ας τολμήσουμε να φτιάξουμε μια ιστορία που θα μας χωράει όλους», εύχεται στην κάρτα του ο Κύκλος Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου. Η παγκόσμια γλώσσα των εικόνων έχει τις απαντήσεις για να χωράνε όλα τα παιδιά σε μία ιστορία;

Νομίζω τις έχει. Η παγκόσμια γλώσσα των εικόνων έχει τεράστια δύναμη. Και μάλιστα αυτά που περνάνε στα ψιλά γράμματα όπως λέμε, δηλαδή στο φόντο μιας εικόνας.

Λεπτομέρειες και καταστάσεις που χωρίς διδακτισμό και μελοδραματισμό, δείχνουν την άλλη πραγματικότητα που οφείλουμε να γνωρίζουμε, να δεχόμαστε και να σεβόμαστε.

Είναι δεδομένο ότι ζούμε σε μία πολυπολιτισμική κοινωνία, ότι οι μορφές οικογένειας έχουν αλλάξει, ότι οι κοινωνικές συνθήκες είναι διαφορετικές για τον κάθε άνθρωπο, ότι η ταυτότητα ενός ανθρώπου δεν ορίζεται από τις σεξουαλικές του προτιμήσεις ή από τη θρησκεία του. Δεν γίνεται αυτές οι εικόνες να μην αποτυπώνονται εικονογραφικά σε ένα βιβλίο. Κι όταν ακόμα αποτυπώνονται δεν πρέπει να μοιάζουν με συνθήματα, με πανό που βροντοφωνάζουν. Οι εικόνες αυτές πρέπει να περνάνε σαν χαλί, από πίσω. Μόνο τότε νομίζω μπορούν να θεωρηθούν δεδομένη συνθήκη. Μόνο τότε θα γίνουν βίωμα και τρόπος ζωής. Και μόνο τότε θα υπάρξει αποδοχή και σεβασμός σε αυτό που θεωρεί η κοινωνία διαφορετικό.

Πηγή elniplex

Η Ελευθερία Γαλιατσάτου μιλάει για την παράσταση “Ο Ονειρούλης στον κόσμο των σχημάτων”

Το Dance Vacuum παρουσιάζει φέτος την παράσταση «ο Ονειρούλης στον μαγικό κόσμο των σχημάτων». Μια πρωτότυπη και ενδιαφέρουσα διαδραστική παράσταση για παιδιά με συνοδευτική εκπαιδευτική δράση.

Το κείμενο και τη σκηνοθεσία της παράστασης υπογράφει η Ντόρα Ζαχαροπούλου, ενώ ερμηνεύουν η Ελευθερία Γαλιατσάτου και η Ήρα Μαγαλιού.




Η ηθοποιός Ελευθερία Γαλιατσάτου, μας είπε για την παράσταση:

«Ο Ονειρούλης στον μαγικό Κόσμο των Σχημάτων» είναι μια παράσταση για τα Σχήματα, γεμάτη μουσική, τραγούδι, animation, έντονη κίνηση και εικόνες που ξεσηκώνουν τα παιδιά και τα παρασύρουν στον παιχνιδιάρικο κόσμο της Γεωμετρίας.

Η περιπέτεια του Ονειρούλη ξεδιπλώνεται μπροστά στο κοινό του εκρηκτικά. Η έκπληξη, ο ενθουσιασμός και τα γέλια είναι οι αντιδράσεις των μικρών μας φίλων. Τα παιδιά είναι ειλικρινείς και αληθινοί θεατές, που αντιδρούν αυθόρμητα, με όλη την καθαρότητα που τα διακατέχει. Η αστείρευτη ενέργεια τους είναι κινητήριος δύναμη για τον ηθοποιό και για ολόκληρη την δημιουργική ομάδα. Τι πιο όμορφο από το να βλέπεις στα μάτια των παιδιών την λαχτάρα να συντροφεύσουν τον ΟΝΕΙΡΟΥΛΗ στις περιπέτειές του. Οτιδήποτε καινούργιο τους συναρπάζει! Και αφήνοντας τη φαντασία τους ελεύθερη, συμμετέχουν στην παράσταση δίνοντας απαντήσεις, που πολλές φορές, (τις περισσότερες), μας αφήνουν άναυδους! Είναι οι «μικροί δυναμίτες» που δίνουν τον παλμό σε αυτό που κάνουμε! Ορμούν κυριολεκτικά και αγκαλιάζουν τον Ονειρούλη, δίνοντάς μας την καλύτερη ανταμοιβή.

Διαδραστική παιδική παράσταση για παιδιά ηλικίας 3-8 χρονών με συνοδευτική εκπαιδευτική δράση

Μια φορά κι έναν καιρό σε έναν τόπο κοντινό, στην Επιπεδοχώρα,

ζούσε ο Ονειρούλης, ένα σημείο που ζούσε μια μονότονη ζωή!

Ώσπου μια μέρα, γνωρίζει την Γραμμή και όλα αλλάζουν…

Η ζωή του παίρνει χρώμα και σχήμα. Για την ακρίβεια…σχήματα!

Ένα εκπαιδευτικό παραμύθι όχι μόνο για τα σχήματα αλλά και για τη σημασία της συνεργασίας και της φιλίας.

Πρόκειται για μια διαδραστική παράσταση με παράλληλη προβολή stop motion animation εμπνευσμένη από την διδακτέα ύλη της Πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης που εισαγάγει τα παιδιά στον κόσμο της γεωμετρίας με απλό, έξυπνο, ευχάριστο και δημιουργικό τρόπο, μέσα από την κίνηση, το παιχνίδι, την φαντασία, τα συναισθήματα και την χρήση της τεχνολογίας. Την παράσταση διαδέχεται μια βιωματική δράση που αποτελείται από προβολές πινάκων, θεατρικό παιχνίδι και κατασκευές και στοχεύει στην κατανόηση του θέματος της παράστασης και στην εμβάθυνση των εννοιών που διατυπωθήκαν κατά την διάρκεια της.

Συντελεστές:

Κείμενο – σκηνοθεσία: Ντόρα Ζαχαροπούλου

Μουσική : Ξενοφών Υφαντής

Χορογραφίες: Αμαλία Κοσμά

Κοστούμια: Ευαγγελία Μπούμπουλη

Ερμηνεία: Ελευθερία Γαλιατσάτου, Ήρα Μαγαλιού

Δημιουργική ομάδα ταινίας stop motion animation:

Σκηνοθεσία ταινίας: Αγάθη Δαρλάση

Διεύθυνση φωτογραφίας ταινίας: Νίκος Παστρικός

Clay & paper creator: Ήρα Μαγαλιού

Μοντάζ & post production: Αγάθη Δαρλάση

& Νίκος Παστρικός

Ακούγονται οι: Χ. Ζησιμάτου, Ξεν.Υφαντής,

Λ. Υφαντή, Ντ. Ζαχαροπούλου

Η ταινία είναι δημιουργία της ΑΝΑΣΣΑ & του STORYLAB.

Η παράσταση παίζεται Κάθε Κυριακή στις 11:00

(12, 19, 26 Νοεμβρίου / 3, 17 Δεκεμβρίου)

Καθημερινές παραστάσεις για σχολεία

Κέντρο Παραστατικών Τεχνών Dancevacuum

Διογένους 42 Χαλάνδρι

Για παιδιά ηλικίας 3-8 χρονών

Διάρκεια παράστασης & βιωματικής δράσης: 70 λεπτά

Εισιτήρια: 8 ευρώ / ομάδες άνω των 50 ατόμων: 7 ευρώ

Πληροφορίες – Κρατήσεις: 6977353886, 210-5013404

Yota Baron: “Τα παιδιά δεν θα πρέπει να μαθαίνουν να χορεύουν σα να τα έχει τσιμπήσει μύγα, πρέπει να χαίρονται”

Η Yota “Baron”, ή αλλιώς Γιώτα Ηρωίδου, γεννήθηκε στις Σέρρες. Τα ακούσματα και οι επιρροές της από μικρή ηλικία περιελάμβαναν από παραδοσιακή και λαϊκή μέχρι εκκλησιαστική μουσική, αφού η μισή της οικογένεια υπήρξε οικογένεια μουσικών που έπαιζε σε πανηγύρια στην ύπαιθρο και έπειτα μεγάλωσε σε ίδρυμα θηλέων στο οποίο διδάχθηκε Βυζαντινή Μουσική. Η σχέση της με το flamenco ξεκίνησε το 2000 με χορό και από το 2004 άρχισε να μελετάει τραγούδι με σκοπό να κατανοήσει καλύτερα και σε βάθος την επικοινωνία μεταξύ τραγουδιού, μουσικής και χορού. Δημιουργεί τα δικά της projects, ψάχνει τη σχέση ανάμεσα στις διαφορετικού είδους μουσικές, γράφει στίχους για τα τραγούδια της. Από το 2010 διοργανώνει τη Zambomba Flamenca (www.zambomba.gr), μια χριστουγεννιάτικη γιορτή που συγκεντρώνει Έλληνες μουσικούς και χορευτές flamenco από όλη την Ελλάδα με σκοπό να βοηθηθούν μέσα από αυτή την προσπάθεια ιδρύματα με παιδιά.

Η Yota Baron μιλάει στο ELNIPLEX με αφορμή τον εορτασμό των 10 χρόνων της Zambomba Flamenca, που παρουσιάζεται φέτος στην Αθήνα το Σάββατο 21 στις 18.00 και την Κυριακή 22 Δεκεμβρίου στις 16.30, στο ίδρυμα Θεοχαράκη με σκοπό να στηρίξει το έργο του Χριστοδούλειου Ορφανοτροφείου στο Χαϊδάρι (www.xristodoulio.gr).

Τι έχεις κρατήσει έντονα από την παιδική σου ηλικία; Υπήρξε κάτι που πιστεύεις σε καθόρισε ή προσδιόρισε τη μετέπειτα πορεία σου στην ενήλικη ζωή;

Η παιδική μου ηλικία ήταν πολύ πλούσια σε συναισθηματικές εμπειρίες. Οι γονείς μου ήταν πλάσματα με έντονες προσωπικότητες, με ισχυρά θέλω, μεγάλα πάθη και μια τάση αυτοκαταστροφής, γεγονός που φυσικά επηρέασε εμένα και τα αδέρφια μου. Όλα αυτά, τα προσμετρώ στα συν της ζωής μου, γιατί με έκαναν να μπορώ να «βουτάω» συναισθηματικά στις σχέσεις μου με όλους τους ανθρώπους.

Σίγουρα, η παραμονή μου σε ίδρυμα θηλέων από όταν ήμουν 10 χρονών, είναι ορόσημο στη ζωή μου. Είχα διάφορες εμπειρίες σε ιδρύματα με παιδιά, κυρίως εκκλησιαστικά. Στα περισσότερα ήταν απαίσια, αλλά το ίδρυμα στο οποίο με άφησαν στα 10 μου, ήταν για εμένα ό,τι καλύτερο μπορούσε να μου συμβεί, γιατί εκεί πήρα αγάπη, με φρόντισαν, έμαθα να συνυπάρχω με άλλα παιδιά, να νοιάζομαι, να ακούω, να έχω την καρδιά ανοιχτή και να προσπαθώ ασταμάτητα να γίνω καλύτερη μέσα από τη συλλογικότητα.

Θυμάμαι την πρώτη μου μέρα εκεί, όταν η μαμά μου, αναγκάστηκε να με αφήσει με μια μόνο αλλαξιά ρούχα. Εγώ νόμιζα πως πάω να σπουδάσω νοσοκόμα… Τα παιδιά εκεί με περικύκλωσαν κάνοντάς μου ερωτήσεις: πώς σε λένε, από πού ήρθες, γιατί ήρθες, τι τάξη πας… Είχα τρομάξει και δε μίλαγα καθόλου. Τα κορίτσια το μόνο που ήθελαν ήταν να με πάρουν στο παιχνίδι τους. Σιγά, σιγά γνωριστήκαμε και γίναμε φίλες.

Η «μαμά» μου σε εκείνο το ίδρυμα, κατάλαβε την κλίση μου στη μουσική και την καλή φωνή μου και με δική της πρωτοβουλία με έστειλε να μάθω βυζαντινή μουσική, την οποία λάτρεψα. Ήμουν το μοναδικό παιδί σε μια τάξη ενηλίκων και πολύ συχνά με έβαζαν να ψέλνω μόνη μου σε εκκλησίες και μοναστήρια. Γρήγορα ανέπτυξα μια αγνή σχέση με τη μουσική, που δυστυχώς δεν μπόρεσα να εξελίξω αφότου έφυγα από το ίδρυμα στα 15 μου, αλλά μέσα από αυτά τα βιώματα έμαθα και να σέβομαι τους ανθρώπους.

Μίλησέ μας για την πορεία σου στο τραγούδι. Πώς ξεκίνησε η ενασχόλησή σου με το φλαμένκο;

Στην οικογένειά μου, από την πλευρά του πατέρα μου, είμαστε οι περισσότεροι καλλιτεχνικές φύσεις. Τραγουδάμε καλά, παίζουμε μουσική και μας αρέσει να χορεύουμε. Από πολύ παλιά θυμάμαι τις μαζώξεις μας στη Βέροια με το σόι μας, τον θείο μου να παίζει ακορντεόν με μανία, τον παππού να τραγουδάει, τον άλλο θείο να λιγώνει με τη λύρα στο χέρι, τα ξαδέρφια μου να τραγουδάνε. Όλα αυτά είναι μνήμες που με οδήγησαν ασυναίσθητα στο να επιλέξω τον δρόμο του τραγουδιού.

Το 2000, όταν ολοκλήρωσα τις σπουδές μου στα οικονομικά, ο πατέρας μου, μου έκανε δώρο το γύρο της Ισπανίας. Γυρίσαμε πολλά μέρη, κόλλησα όμως σε μια σπηλιά στη Γρανάδα, όπου είδα πρώτη φορά μπροστά μου φλαμένκο. Γυρνώντας στην Αθήνα, έψαξα και βρήκα μια σχολή φλαμένκο κοντά στο σπίτι μου, στην πλατεία Αμερικής και άρχισα να μαθαίνω, υπνωτισμένη από την μουσική και την κινησιολογία. Μετά από 4 χρόνια ενασχόλησης με τον χορό και ετήσια ταξίδια στην Ισπανία, συνειδητοποίησα πως αν δεν καταλάβω τι γίνεται με τη δομή του τραγουδιού, δε θα μπορώ ποτέ να χορέψω καλά.



Θυμάμαι την αντίδραση της τότε δασκάλας μου στον χορό, της Γιώτας Πεκλάρη, όταν πήγα και της είπα πως κατάφερα να μάθω μια στροφή από ένα τραγούδι. Με άκουσε και ενθουσιασμένη με πήρε στην τάξη και μας είπε: Ωραία, η Γιώτα έμαθε μια στροφή. Τώρα θα δούμε πως μοντάρεται μια χορογραφία. Και με έβαλε να κάτσω και να τραγουδήσω στην τάξη και από τότε δε σταμάτησα.

Ξεκίνησες σε σχετικά μεγάλη ηλικία. Σε δυσκόλεψε αυτό; Επικρατεί η πεποίθηση ότι με τη μουσική και το χορό «πρέπει» να ξεκινάς σε μικρή ηλικία.

Δεν ξέρω αν μπορώ να έχω άποψη σε αυτό γιατί όπως είπα δεν κατάφερα να μάθω μουσική και να εξελιχθώ με αυτήν την παιδεία. Και στο σημείο που είμαι τώρα δεν ξέρω αν μπορώ να πω πως κάπου έχω φτάσει. Απλά είναι η καρδιά που κάθε μέρα μου λέει «κάνε κάτι να τραγουδήσεις» και αυτό με οδηγεί.

Γνωρίζω φυσικά μουσικούς και χορευτές που λένε, πράγματι, πως αυτά τα πράγματα πρέπει να μπολιάζονται από μικρή ηλικία και νομίζω πως έχει μεγάλη λογική αυτή η σκέψη.

Δε μπορώ να πω πως δυσκολεύτηκα πάρα πολύ γιατί είχα ήδη τα ακούσματα από τη βυζαντινή μουσική και το φλαμένκο μου φάνηκε οικείο, ύστερα, όταν μελετούσα , περνούσα πολύ ωραία, ήταν μια στιγμή στη μέρα που την περίμενα και τέλος είχα την ευτυχία να μάθω, δουλεύοντας με φίλους και εξαιρετικούς επαγγελματίες. Ακόμα μαθαίνω.

Αλλά παρόλα αυτά νομίζω χρειάζεται και ενασχόληση από μικρή ηλικία για να υπάρχει εξοικείωση και επιλογή μετά..

Διδάσκεις τραγούδι. Έχεις μικρούς μαθητές;

Διδάσκω ναι, αλλά μόνο σε ενηλίκους. Μια φορά μόνο με φώναξαν να κάνω μια αναπλήρωση σε μια σχολή χορού στο Άμστερνταμ, σε παιδάκια 5-7 ετών και ομολογώ πως τα περισσότερα, με άφησαν άναυδη με την ακρίβεια στον ρυθμό και τη ζωντάνια τους. Θα με ενδιέφερε πολύ να κάνω αυτό το βήμα.

Από ποια ηλικία και πόσο δύσκολο είναι ένα παιδί να προσεγγίσει την τέχνη του φλαμένκο, δεδομένου ότι κυριαρχεί το συναίσθημα, ενώ η ρυθμολογία του είναι πολύ δύσκολη και περίπλοκη.

Τα παιδιά «βολεύονται» πιο εύκολα σε δύσκολα ρυθμικά σχήματα. Είμαι απόλυτα πεπεισμένη πως τα περισσότερα παιδιά μπορούν να εξοικειωθούν με το φλαμένκο. Το συναίσθημα αυτό, το βαθύτερο, κατά τη γνώμη μου, έρχεται αργότερα.

Από το 2010 διοργανώνεις τη Zambomba Flamenca με σκοπό να βοηθηθούν μέσα από αυτή την προσπάθεια ιδρύματα με παιδιά. Τι ακριβώς είναι αυτή η γιορτή; Τι θα δούμε στην Ελλάδα;

Η γιορτή αυτή ήταν μια ιδέα που είχα το 2004 ως μαθήτρια ακόμα, με σκοπό αρχικά να «μαζευτούμε» όλοι σε μια σκηνή, οι αγαπημένοι μου συμμαθητές και άλλοι από άλλες σχολές χορού, επειδή πάντα υπήρχε ένας ανταγωνισμός ανάμεσα στις σχολές, πράγμα που δε μου ταίριαζε.

Το 2010 και έχοντας στην πλάτη μου την απώλεια του αγαπημένου μου πατέρα, πέρασα από την φοβερή «προπόνηση ζωής» (life coaching) του Διονύση Μπουγά και είδα αυτό που μου συμβαίνει με άλλα μάτια, βρήκα τη δύναμη μέσα μου, να ενώσω τους ανθρώπους επάνω στη σκηνή. Παράλληλα, εργαζόμουν εθελοντικά για ένα ίδρυμα με παιδιά και την υπηρεσία προς καρκινοπαθείς της ενορίας του Αγίου Γεωργίου στο Χαϊδάρι. Έβλεπα πόσες ελλείψεις υπάρχουν, πόσο δύσκολα τα βγάζουν πέρα αυτοί οι φορείς, πόσο στηρίζονται στην ιδιωτική πρωτοβουλία και πόσο άδικη φορολόγηση έχουν, παρόλο το έργο τους. Έτσι, ούσα κι εγώ παιδί ιδρύματος, αποφάσισα να προσπαθήσω να δώσω πίσω το καλό που μου κάνανε. Κι έτσι γεννήθηκε η zambomba.

Zambomba είναι η χριστουγεννιάτικη γιορτή της Ισπανίας, της Ανδαλουσίας κυρίως, στην οποία τραγουδούν κάλαντα φλαμένκο. Η Zambomba μου είναι η γοητεία που νιώθω γι’ αυτό το είδος των τραγουδιών, είναι η ανάγκη μου να υπάρχω με αγάπη επάνω στη σκηνή με άλλους ανθρώπους που νιώθουν το ίδιο και επίσης η ανάγκη μου για προσφορά. Αυτό το συναίσθημα, λειτουργεί σαν «κόλλα». Αν βλέπεις τον διπλανό σου έτσι, κολλάς κι εσύ.

Στη φετινή μας Zambomba που γίνεται 21 και 22 Δεκεμβρίου στο ίδρυμα Θεοχαράκη , ήθελα να δώσω μια latin πινελιά και να φωνάξω εκτός από τη Martha Moreleon που θαυμάζω και πάντα με στηρίζει, το Abanicoro, τη χορωδία της Μάρθας και τον Yoel Soto που είναι ένας καταπληκτικός μουσικός από την Κούβα που ζει στην Αθήνα. Ήθελα φέτος η Zambomba να είναι μικρότερη σε διάρκεια και με ελαφρώς άλλο ύφος, αλλά ξέρεις, έχει πια τη δική της ζωή και δε μπορώ πολλές φορές να της πω εγώ τι θα κάνει…. Στην πορεία ήρθαν ακόμα 2 ομάδες χορού φλαμένκο που δεν είχα προγραμματίσει και μια ομάδα χορού, αυτή της Βάσιας Τσοειδάκη που καμία σχέση δεν έχει με το φλαμενκο, αλλά της πρότεινα να δοκιμάσουν να χορέψουν 2 villancico (χριστουγεννιάτικα τραγούδια) και φυσικά η ομάδα μου που με στήριξε στις Ζαμπόμπες που προηγήθηκαν φέτος στη Γερμανία, το Βέλγιο και την Ολλανδία. Είμαι πολύ χαρούμενη. Θα βρούμε παλιούς και νέους φίλους και θα περάσουμε ΜΠΟΜΠΑ! Κι εμείς και το κοινό.

Το όνομα Zambomba πώς προέκυψε;

Το όνομα υπήρχει ήδη. Zambomba είναι ένα κρουστό μουσικό όργανο που χρησιμοποιούν τα Χριστούγεννα στη λατινική Αμερική και την Ανδαλουσία για να συνοδέψουν τα τραγούδια τους. Πρόσφατα την ανακάλυψα και στην βόρεια Ολλανδία, με άλλο όνομα που δε μπορώ ούτε να το σκεφτώ τόσο δύσκολο που είναι.

Είχες υποστήριξη; Αντιμετώπισες δυσκολίες;

Από την αρχή είχα απόλυτη υποστήριξη από φίλους και συναδέλφους. Μου έδωσαν αίθουσες να κάνουμε πρόβες, θέατρα να χορέψουμε, κόσμος ήρθε να τραγουδήσει και να χορέψει χωρίς αμοιβή, είχα πολλή αγάπη στο στήσιμό της.

Οι δυσκολίες είναι πάντα οικονομικής φύσης, καθώς στηρίζεται αποκλειστικά και μόνο στη στήριξη του κοινού και έπειτα σε προσωπική μου χρηματοδότηση. Αυτό συμβαίνει σε όλες μου τις δουλειές. Η ανταμοιβή μου, όμως, έρχεται πάντα την ώρα που τραγουδάμε όλοι μαζί στη σκηνή και το κοινό χαμογελάει. Αυτό μου φτάνει για να δουλέψω όλο τον υπόλοιπο χρόνο και να βγάλω τα σπασμένα…

Το ελληνικό κοινό ανταποκρίνεται σε αυτό το κάλεσμα;

Η Zambomba πλέον έχει τη δική της ζωή, έχει τους φίλους της που έρχονται κάθε χρόνο να τη δουν να περάσουν καλά και να βοηθήσουν και λίγο τον σκοπό της. Ευτυχώς, οι φίλοι της γίνονται περισσότεροι κάθε φορά και η Zambomba μου χαμογελάει με σιγουριά και αγάπη για τον κόσμο της.

Η Zambomba Flamenca παρουσιάζεται και στο Άμστερνταμ και στις Βρυξέλλες. Πώς είναι τα πράγματα εκεί;

Στις Βρυξέλλες παίξαμε πρώτη φορά σε ένα μικρούλι θεατράκι το οποίο ξεπούλησε αμέσως. Στο Άμστερνταμ, η Zambomba μας έγινε πιο ντίβα, έβαλε τα φορέματά της και πήγε στο μεγάλο και με χαρακτήρα θέατρο Podium Mozaiek.

Τα πράγματα σε αυτές τις χώρες είναι σαφώς ευκολότερα. Υπάρχει οικονομική ευμάρεια, ο κόσμος βγαίνει, αγοράζει εισιτήρια από πολύ νωρίς, οπότε μου είναι πιο εύκολο να πάρω μεγαλύτερα ρίσκα.

Στην Ολλανδία υπάρχει ένας πολύ μεγάλος και πολύ δραστήριος κύκλος flamenco. Οι άνθρωποι, ερασιτέχνες και μη, διοργανώνουν συνέχεια γιορτές και παραστάσεις, σεμινάρια, χαμός. Επίσης, λόγω θέσης της χώρας και οικονομικής ευκολίας , τους είναι πιο εύκολο να καλούν συνέχεια μεγάλους μαέστρους για σεμινάρια και παραστάσεις. Έχω δει τα τελευταία δύο χρόνια καταπληκτικούς χορευτές, κιθαρίστες και τραγουδιστές του είδους σε εξωπραγματικά θέατρα. Δεν είναι τυχαίο ότι σε αυτή τη χώρα, διοργανώνεται η δεύτερη μεγαλύτερη Flamenco Biennale στον κόσμο (μετά από αυτή της Σεβίλλης).

Γιατί το φλαμένκο είναι αρκετά δημοφιλές στην Ελλάδα;

Παράλληλα, ο χορός, έχει τόσο έντονη επίδραση πάνω μας, όταν το βλέπεις, που σχεδόν τρομάζεις.

Εμείς εδώ έχουμε τόσο πλούσια παράδοση μουσική, τόσο μεγάλο μουσικό παρελθόν, τόση στεναχώρια, τόσο πόνο, λίγη χαρά, πολύ αγώνα, που μας είναι εύκολο να «ντυθούμε» το φλαμένκο.
Είμαστε εξοικειωμένοι χωρίς να το ξέρουμε με τα ρυθμικά του μοτίβα (τα δικά μας είναι μακράν πιο δύσκολα) και το τραγούδι του.

Νομίζω πως αυτοί είναι βασικά οι λόγοι. Από εκεί και πέρα, γίνεται μια δουλειά πολύ υψηλού επιπέδου στην Ελλάδα από πολλές σχολές, βλέπουμε παραστάσεις σχολικές που φαίνονται σαν επαγγελματικές και γενικά έχει αλλάξει και ο τρόπος που το «πουλάνε» όλο αυτό.

Σ’ ευχαριστούμε! Καλή επιτυχία στη Zambomba!
Εγώ σας ευχαριστώ!

Θα ήθελα να πω στον κόσμο, να έρθει να μας δει, να φέρει τα παιδιά του, να πάρει φίλους, μαμάδες, μπαμπάδες και να έρθει να μας δει. Να χαμογελάσει και να χαρεί που μπορεί έτσι να βοηθήσει τον σκοπό μας.

Ευχαριστώ όλους όσοι τόσα χρόνια με στηρίζουν σε όλες μου τις ιδέες και ελπίζω να είμαστε όλοι καλά και να ανταμώνουμε όπως λέει και η φίλη μου η Αγγελική Τουμπανάκη. Καλές γιορτές!

Όλες οι πληροφορίες είναι συγκεντρωμένες στο www.zambomba.gr/Athens

Πηγή elniplex

Daniel Egnéus: “Αν αγαπάς κάτι πολύ, δεν ρωτάς τον εαυτό σου γιατί το κάνεις αυτό”

Ο Daniel Egnéus γεννήθηκε στη Σουηδία το 1972. Άφησε γρήγορα το σχολείο και την επίσημη εκπαίδευση και αγκάλιασε τις βιβλιοθήκες και την ανεπίσημη εκδοχή της. Ήξερα από νωρίς τι ήθελε να κάνει. Η εικονογράφηση διαφόρων μορφών τέχνης είναι ο δικός του κόσμος. Ταξιδεύει ασταμάτητα, συνήθως όχι τουριστικά, και έχει ζήσει πάνω από 20 χρόνια σε διάφορες πόλεις της Ευρώπης (Πράγα, Λονδίνο, Βερολίνο, Μπολόνια, Ρώμη, Παρίσι, Μιλάνο) προτού έρθει τα τελευταία χρόνια στην Αθήνα. Έχει δεκάδες σπουδαίες συνεργασίες στο ενεργητικό του με συγγραφείς όπως ο θρυλικός Neil Gaiman (American Gods, Black Dog κ.α), μεγάλες εταιρίες όπως η Chanel, τα H&M, η Lufthansa, ενώ το 2018 ζωγράφισε το εξώφυλλο του νέου δίσκου του Rod Stewart (Bllod Red Roses). Το έργο του διακρίνεται από μια ονειρική αμεσότητα όπου τα έντονα χρώματα, η κίνηση, η αφαίρεση, το βάθος και η διαύγεια των γραμμών κυριαρχούν.
Τον συναντήσαμε στο Θέατρο Πόρτα, στην παρουσίαση της Αγγελίνας της Ξένιας Καλογεροπούλου, το πρώτο ελληνικό βιβλίο που εικονογράφησε. Ένας αέναος ταξιδευτής και παρατηρητής των πάντων, ένας προσιτός, ευθύς, μποέμ πολίτης της Ευρώπης, ένας πραγματικά σπουδαίος καλλιτέχνης.
Συνέντευξη στο ELNIPLEX.

Συνέντευξη: Απόστολος Πάππος, Ανέζα Κολόμβου
Μετάφραση - Αποδελτίωση: Ανέζα Κολόμβου

Daniel Egnéus, Θέατρο Πόρτα. Photo © Elniplex, Aneza Kolomvou

Ντάνιελ, σκεφτόμουν πως ζεις το όνειρό σου, τον μύθο σου με το να αλλάζεις πόλεις και ζωές συνέχεια. Είναι εντυπωσιακό σε πόσες πολλές διαφορετικές πόλεις έχεις ζήσει.

Δεν το είχα πραγματικά ποτέ σχεδιάσει. Ξέρεις δεν σκέφτεσαι ότι τώρα θα ξεκινήσω να περιπλανιέμαι, απλά μερικές φορές δεν σχεδιάζεις τη ζωή σου και μετά όταν κοιτάς πίσω 25- 30 χρόνια συνειδητοποιείς ότι μετακινήθηκες τόσο και ξαφνικά όλο αυτό αποτελεί ένα μεγάλο μέρος, κομμάτι της ζωής σου. Δεν το περίμενα όμως ποτέ.

Πώς ξεκίνησες και πήγες στην πρώτη πόλη έξω από τη Σουηδία;

Ήταν κυρίως χάρη στο ίντερνετ. Στα μέσα του ’90 όλοι έπρεπε να έχουν ένα μέιλ και το διαδίκτυο άρχισε να γίνεται δημοφιλές. Σου άνοιγε ξαφνικά όλο τον κόσμο. Αυτό μου έδωσε τη δυνατότητα να δουλεύω σαν ελεύθερος επαγγελματίας απ’ οπουδήποτε, κάτι που μου άρεσε. Έτσι, πήγα στο Λονδίνο, σε πόλεις της Ελλάδας, της Γερμανίας… Ξέρεις, δεν χρειάζεται να είμαι σε ένα μέρος από τη στιγμή που έχω πρακτορεία να με εκπροσωπούν σε διαφορετικές χώρες. Δεν είμαι αναγκασμένος να είμαι κάπου συγκεκριμένα, να συναντώ πελάτες… Μπορώ να στείλω τη δουλειά μου από παντού και αυτό είναι πολύ ωραίο στ’ αλήθεια. Είναι φοβερό. Μπορείς να ταξιδεύεις πολύ…

Σου δίνει ελευθερία…

Ναι, πράγματι μεγάλη ελευθερία και πολλή ευχαρίστηση.

Δεν νιώθεις την ανάγκη να μείνεις κάπου, την αίσθηση της ασφάλειας;

Είναι διασκεδαστικό να μετακινείσαι. Βλέπεις διαφορετικές χώρες, νέες πόλεις, συναντάς καινούριους ανθρώπους και για μένα είναι πηγή έμπνευσης. Αλλά, αλήθεια δεν το σχεδιάζω. Κάθε φορά που πήγαινα σε ένα καινούριο μέρος δεν σκεφτόμουν ότι θα μείνω εκεί. Καθώς όμως γυρνάς έξω, υπάρχει πάντα κάτι καινούριο…

Τι σε έφερε στην Ελλάδα;

Κατά τύχη ήρθα εδώ.

Κι έμεινες…

Ναι! Έμεινα. Τώρα για να δούμε αν θα μείνω κι άλλο ή αν θα φύγω πάλι… Υπάρχουν κι άλλες πόλεις στην Ελλάδα… η Θεσσαλονίκη… τα νησιά. Ποτέ δεν ξέρεις. Δεν μπορείς να τα σχεδιάσεις αυτά, γίνονται αυθόρμητα.

Τι αγαπάς στην Ελλάδα, τι σε κράτησε εδώ;

Μου αρέσει ο «μικρόκοσμος» μου, οι φίλοι μου, το στούντιο μου που δουλεύω… Αυτά είναι τα πιο σημαντικά πράγματα εξάλλου, γιατί μπορεί να είσαι σε μια όμορφη πόλη, αλλά αν δεν έχεις καλούς φίλους δεν θα είναι ωραία ούτως ή άλλως.

Στην Ελλάδα λέμε ότι και στη φυλακή μπορεί να είναι πολύ ωραία αν έχεις ένα καλό φίλο μαζί σου.

Ο Daniel Egnéus πρακολουθεί χαμογελαστός την Ξένια Καλογεροπούλου να υπογράφει ένα αντίτυπο της Αγγελίνας. Θέατρο Πόρτα. Photo © Elniplex, Aneza Kolomvou

Ακριβώς. Είναι το ίδιο. Και στο πιο όμορφο μέρος στον κόσμο να πας χωρίς φίλους θα είσαι τελείως μόνος ούτως ή άλλως. Θα είσαι απλά ένας παρατηρητής χωρίς να συμμετέχεις. Προφανώς πάντα θα είσαι λίγο παρατηρητής, κάτι λίγο σαν «αουτσάιντερ», όταν βλέπεις αυτή την παρουσίαση για παράδειγμα (σημ.: εννοεί την παρουσίαση της Αγγελίνας στο θέατρο Πόρτα). Αλλά μου αρέσει. Προφανώς, είμαι περισσότερο παρατηρητής παρά πρωταγωνιστής.

Στην Ελλάδα έχουμε δει δύο βιβλία σου μέχρι τώρα. Την Αγγελίνα της Ξένιας Καλογεροπούλου από τις εκδόσεις Μάρτης, ενώ έχει μεταφραστεί και Η Λούμπνα και το βότσαλο (σημείωση εκ των υστέρων: υπάρχουν και Τα 13 ρολόγια του James Thurder, εκδόσεις Καλειδοσκόπιο).

Ναι… και η Λούμπνα. Είναι βιβλίο της Ουέντι Μεντούρ και εκδόθηκε από τον Oxford University Press του Λονδίνου.

Ας μείνουμε όμως στην Αγγελίνα… Πώς ήταν η συνεργασία σου με την Ξένια Καλογεροπούλου, μια σπουδαία Ελληνίδα του θεάτρου;

Ήταν διασκεδαστική. Δεν την ήξερα πραγματικά πριν την συνεργασία μας για να είμαι ειλικρινής. Είδα κάποια βίντεο και ταινίες της, μίλησα με ανθρώπους και ανακάλυψα ότι είναι πολύ αγαπητή σε όλους, στους παππούδες, τις γιαγιάδες, τους γονείς και τα παιδιά. Οι παππούδες πήγαιναν τα παιδιά τους να τη δουν τη δεκαετία του ’80 και του 90’ και τώρα πηγαίνουν τα παιδιά τους τα δικά τους παιδιά. Είναι πολύ γλυκιά. Μετά, όταν πήρα την ιστορία, συναντηθήκαμε στο διαμέρισμά της και συζητήσαμε, είπαμε κάποιες ιδέες και μετά διάβασα το κείμενο και άρχισα να δουλεύω για το βιβλίο και τις εκδόσεις Μάρτης. Ήταν πολύ απλό και διασκεδαστικό να δουλεύεις και να συνεργάζεσαι μαζί της. Ήμουν στο Παρίσι. Έμενα εκεί πέρσι, οπότε ήταν εκεί που δούλεψα αυτό το βιβλίο.

Γιατί έδωσες στο στιλ που εφηύρες αυτό το παράξενο ιταλικό όνομα;

Απλά γιατί ζούσα στην Ιταλία. Έμεινα στην Ιταλία για 12 χρόνια. Το ονόμασα «quotidiano straordinario». Είναι εκπληκτικό όνομα για τη σημασία του. Είναι σαν το… κάθε μέρα θαύμα. Η καθημερινή ζωή είναι πράγματι διασκεδαστική, έτσι quotidiano straordinario σημαίνει κάθε μέρα καταπληκτική. Απλά το ονόμασα έτσι… Δεν είναι κάτι σοβαρό.

Τι θέλεις να πεις με αυτές τις δύο λέξεις;

Είναι πολλά πράγματα… Πως όταν βαριέσαι πρέπει ίσως να δεις πως υπάρχουν εντυπωσιακά, αξιοθαύμαστα πράγματα στην καθημερινή σου ζωή και επίσης να διακρίνεις πράγματα που ίσως δεν είχες προσέξει και να τα παρατηρείς με διαφορετικό τρόπο. Είναι όπως όταν πηγαίνεις στους δρόμους του Πειραιά βόλτα και όλα τα κτίρια δείχνουν πολύ ερειπωμένα και πραγματικά πολύ άσχημα κι όταν κοιτάς τα παλιά μαγαζιά δεν τα έχουν ακυρώσει. Είναι σαν τα έχουν καλύψει και μετά κάποιοι άλλοι άνθρωποι τα ανακάλυψαν εκ νέου και έβαλαν πόστερ σ’ αυτά και μετά νέα πόστερ. Κι όλο αυτό είναι σαν αλλεπάλληλες στρώσεις και καθώς το κοιτάζεις μοιάζει σαν φώτοσοπ και δείχνει πραγματικά ενδιαφέρον και εντυπωσιακό. Στην αρχή όμως, ποτέ δεν το προσέχεις. Κι εννοώ αυτό ακριβώς… Όταν κάνεις παύσεις και κοιτάς τα πράγματα και τα ψάχνεις γενικά, θα βρεις κάτι ενδιαφέρον. Δεν χρειάζεται να είναι όμορφο, μπορεί να είναι αστείο, διασκεδαστικό ή περίεργο ή να σε εμπνέει με κάποιον τρόπο.

…και εδώ υπογράφει ο ίδιος. Θέατρο Πόρτα. Photo © Elniplex, Aneza Kolomvou

Η μαγική φράση στο βιογραφικό σου «Δεν έχω τυπική εκπαίδευση»…

Όχι. Παράτησα το σχολείο όταν ήμουν 15. Έτσι, δεν έχω.

Το σταμάτησες, το εγκατέλειψες;

Ναι…

Και μετά; Δραπέτευσες;

Όχι. Άρχισα να δουλεύω και μετά όταν ήμουν 17 έφυγα από την πόλη μου. Έτσι, δούλεψα για χρόνια. Δεν ήμουν καλός στο σχολείο. Ήθελα να σχεδιάζω. Αυτό ήταν το μόνο πράγμα που ήθελα να κάνω, ήξερα ήδη τι ήθελα να κάνω έτσι κι αλλιώς. Δεν σκέφτηκα… Ξέρεις, όταν είσαι 15 είσαι λίγο αυθόρμητος και πρέπει να επαναστατήσεις εναντίων όλων. Δεν σκέφτηκα ότι χρειαζόμουν κάποια εκπαίδευση και εκπαίδευσα μόνος μου τον εαυτό μου. Πήγα στη Δημόσια βιβλιοθήκη. Είμαι μεγάλος οπαδός της Δημόσιας Βιβλιοθήκης. Δεν ξέρω πόσο σημαντικό ρόλο παίζουν οι Δημόσιες Βιβλιοθήκες στην ελληνική κοινωνία, αλλά στη Σουηδία ο ρόλος τους είναι θεμελιώδης. Έτσι, δεν πήγα καθόλου στο σχολείο για 6 μήνες αν θυμάμαι καλά. Πήγαινα στη Δημόσια Βιβλιοθήκη και διάβαζα βιβλία και έψαχνα καλλιτέχνες και σχέδια και προσπαθούσα να τα μιμηθώ.

Σπούδασες μόνος σου λοιπόν…

Ναι. Έφυγα από την πόλη μου όπως είπα στα 17 μου. Και από εκεί και πέρα άρχισα να δουλεύω σαν εικονογράφος. Έπρεπε να βρω δουλειά. Ήταν πριν το ίντερνετ κι έτσι έπρεπε να πηγαίνω τριγύρω και να δείχνω το πορτφόλιο με τη δουλειά μου, να παίρνω τηλέφωνα, να πηγαίνω σε γραφεία και τέτοια… Μετά με το ίντερνετ ήταν πιο εύκολο να επικοινωνήσεις με άλλους ανθρώπους σε άλλες χώρες και κάπως έτσι βρήκα ένα αγγλικό πρακτορείο. Μου πήρε αρκετά χρόνια. Από τα 17 μέχρι τα 22 ή 23 μου νομίζω, δεν πούλησα τίποτα. Μετά τα 23 ήταν πιο εύκολο να δουλέψω σαν εικονογράφος.

Ποια είναι η δική σου εκπαίδευση;

Η ζωή. Ακούγεται εξεζητημένο. Είναι πάθος. Ξέρεις αν αγαπάς κάτι πολύ δεν ρωτάς πραγματικά τον εαυτό σου γιατί το κάνεις αυτό. Αγαπώ, πάντα αγαπούσα τη ζωγραφική. Ήταν αυτό που πάντα χρειαζόμουν, που πάντα έκανα. Έτσι, ποτέ δεν σκέφτηκα αν πρέπει να το κάνω αυτό ή όχι. Ήταν πιο πολύ σαν να μην είχα την επιλογή. Απλά το ήθελα. Και το ήξερα απ’ όταν ήμουν 5 -6 χρονών και μετά από τόσα χρόνια ακόμα το κάνω κάθε μέρα. Φυσικά και ήταν η σωστή επιλογή. Τώρα το ξέρω πραγματικά. Είναι σαν να τραγουδάς στο μπάνιο. Δεν αναρωτιέσαι “γιατί τραγουδάω στο μπάνιο”. Αλλά, αν το κάνεις είναι επειδή είναι ωραίο και διασκεδαστικό. Είναι η ίδια ανάγκη και με τη ζωγραφική.

Από την Αγγελίνα. Εκδόσεις Μάρτης. © Daniel Egnéus

Ποια είναι τα βασικά στοιχεία μιας χρήσιμης εκπαίδευσης για ένα παιδί; Πού πρέπει να βασίζεται;

Νομίζω είναι σημαντικό οι δάσκαλοι να ακούνε το παιδί. Και να είναι ανοιχτοί να παρακολουθούν πράγματα, αν σε κάποιον αρέσει να γράφει ή να σχεδιάζει… Να το βλέπουν αυτό. Γιατί έτσι κι αλλιώς το παιδί θα κάνει αυτό που του αρέσει. Αν του αρέσει να σχεδιάζει, θα σχεδιάσει. Αυτό είναι μια μεγάλη συζήτηση. Εξαρτάται κι από το σχολείο, γιατί δυστυχώς σε κάποια δημόσια σχολεία που ίσως υπάρχουν πολλά παιδιά ο δάσκαλος, ακόμα κι αν θέλει, μπορεί να μην έχει χρόνο να αφιερώσει σε παιδιά που έχουν ένα συγκεκριμένο ταλέντο. Προφανώς δεν υπάρχει ο χρόνος για τους δασκάλους. Δεν ξέρω… νομίζω βοηθάει πολύ και το διάβασμα, μια σχολική βιβλιοθήκη για παράδειγμα που είναι ανοιχτή…

Αν είχες συνεχίσει το σχολείο θα ήταν καλύτερα; Τι πιστεύεις ότι θα είχες κάνει;

Δεν ξέρω πιθανόν να είχα κάνει λογιστικά ίσως ή… επενδυτική τραπεζική. Όχι, δεν νομίζω να ήταν καλύτερα.

Συνηθίζουμε να βάζουμε την τέχνη σε μια τυπική εκπαίδευση, να κάνουμε μαθήματα. Είναι απαραίτητο, είναι καλό πιστεύεις για ένα παιδί;

Εξαρτάται από το παιδί στην πραγματικότητα, γιατί προφανώς εγώ δεν τη χρειαζόμουν και επίσης δεν την ήθελα όταν ήμουν παιδί. Απλά ήθελα να σχεδιάζω τα δικά μου πράγματα. Ήταν προσωπικό.

Να εκφράζεις πράγματα από τον εαυτό σου…

Ναι, ακριβώς. Δεν σημαίνει ότι όλα τα παιδιά δεν είναι τόσο ταλαντούχα. Κάποιες φορές, όμως, είναι καλό τα παιδιά να έχουν κάποια εκπαίδευση. Ίσως χρειάζεται να παλεύουν και λίγο, να ζορίζονται, γιατί έτσι μπορούν να ανακαλύψουν τι κάνουν ή τι θέλουν να κάνουν.

Η Αγγελίνα ταξίδεψε πολύ για ξαναβρεί τον αγαπημένο της. Είναι ένα στοιχείο πάθους και πίστης; Όταν θες κάτι πάρα πολύ πρέπει να παλέψεις με όλο σου το είναι για αυτό; Αυτό είναι το κεντρικό μήνυμα του βιβλίου; Το έχεις αυτό στη ζωή σου;

Ναι, και εγώ έψαχνα την αγαπημένη μου για πολλά χρόνια (γέλια). Αναγνωρίζω ότι χρειάζεται προσπάθεια για να αποκτήσει κανείς αυτό που θέλει… Είναι εύκολα αναγνωρίσιμο αυτό, το να ψάχνεις και να προσπαθείς για να καταφέρεις αυτό που θες. Νομίζω ότι κι εγώ επίσης το κάνω, προσπαθώ να το κάνω…

Έκανες το εξώφυλλο για το τελευταίο cd του Ροντ Στιούαρτ…

Α, ναι…



Πιστεύουμε ότι είσαι ένας σπουδαίος καλλιτέχνης, αλλά επίσης έχεις κάνει πολλές συνεργασίες με άλλους πολύ σημαντικούς καλλιτέχνες, σπουδαία ονόματα όπως τον Ροντ Στιούαρτ που είπαμε, τον Νιλ Γκέιμαν…

Με τον Φάρελ Γουίλιαμ επίσης. Και με τον Νιλ Γκέιμαν ήταν πράγματι πολύ διασκεδαστικό και πολύ ωραίο. Αγαπώ τον Νιλ Γκέιμαν.

Είναι ένας μύθος. Ένας σπουδαίος συγγραφέας…

Και είναι επίσης πολύ απλός. Ζήτησε από τον εκδότη του να ρωτήσει τον εκπρόσωπό μου (αντζέντη)… Έτσι μου τηλεφώνησαν και με ρώτησαν αν μπορώ να το κάνω αυτό. “Φυσικά και μπορώ!” είπα. Μου ήταν πολύ ευχάριστο. Έκανα 140 σχέδια για τα 4 βιβλία του Νιλ Γκέιμαν και έγινε όλη κι όλη μια αλλαγή. Είχα διαβάσει κάτι λάθος, κάτι σαν δεν παίζουν σκάκι, αλλά παίζουν κάτι σαν ντάμα. Αυτό ήταν το μόνο σχόλιο για τα 140 σχέδια. Είναι πολύ “cool”.

Οι άλλοι, όπως ο Ροντ Στιούαρτ, δεν ξέρω πραγματικά. Σε αυτή την περίπτωση μίλησα με τη δισκογραφική εταιρεία και μετά με τον Ροντ Στιούαρτ. Φαντάζομαι βοηθάει το στιλ μου… Δεν ξέρω. Είμαι απλά χαρούμενος που αρέσουν τα σχέδια μου. Δούλεψα και με τον Νικ Νάιτ, το φωτογράφο (σημ.: Nick Knight, διάσημος Βρετανός φωτογράφος) που έκανε όλα αυτά τα κλιπ με την Μπγιορκ και άλλους. Έτσι είχα μια μικρή έκθεση στην γκαλερί του στο Λονδίνο και τώρα κάνω πράγματα για την εβδομάδα μόδας στο Λονδίνο. Νομίζω ότι μου αρέσουν και τα δύο. Και τα παιδικά βιβλία ή οι αφηγήσεις και τα εξώφυλλα ή τα βιβλία για μεγαλύτερους ή… Ακούγεται συναρπαστικό…

Πώς τα καταφέρνεις; Πώς μπορείς και υποστηρίζεις τόσες πολλές διαφορετικές εκδοχές στη δουλειά σου;

Μου αρέσουν τα διαφορετικά στυλ… Είμαι, λοιπόν, ιδιαίτερα χαρούμενος γι’ αυτό. Πάντα ζωγράφιζα και ευτυχώς τεχνικά είμαι καλός στο σχέδιο και μπορώ να απλοποιήσω πράγματα, και κατόπιν να τα αναπτύξω. Αν μελετάς κάτι και έχεις καλή, ευρεία βάση, τότε μπορείς να το εφαρμόσεις σε πολλά διαφορετικά επίπεδα. Σημαντικό είναι επίσης το να κάθεσαι σπίτι και να δουλεύεις πολύ και να προσπαθείς να αναπτύξεις πράγματα. Αυτό είναι το ζήτημα, η εξέλιξη. Γιατί αν κάνω διαρκώς το ίδιο πράγμα βαριέμαι. Προσπαθώ να κάνω πράγματα με κολάζ, με ζωγραφική. Κάτι βγαίνει απ’ όλο αυτό. Και μπορείς να αναγνωρίσεις ότι αυτό που κάνεις είναι πιθανόν καλό και μπορείς να το συνεχίσεις. Κάθε φορά που ξεκινάς να δουλεύεις με ένα καινούριο στιλ ή προσπαθείς να αναπτύξεις το στιλ σου, υπάρχει πάντα κάποιος που ρωτάει ακριβώς γι’ αυτό. Δεν ξέρω γιατί, αλλά είναι αλήθεια πως όλο αυτό πάντα δουλεύει με κάποιον τρόπο.

Δουλεύεις κάθε μέρα; Έχεις πρόγραμμα;

Ναι, δουλεύω κάθε μέρα, αλλά δεν έχω πρόγραμμα. Απλά μου αρέσει να δουλεύω.

Υπήρξε κάποιο διάστημα στη ζωή σου που σταμάτησες για κάποιο λόγο να δουλεύεις;

Όχι, όχι ποτέ. Ίσως, για ένα μήνα…

Δουλεύεις όταν χαίρεσαι, όταν λυπάσαι…

Κάθε μέρα. Και δεν είμαι πράγματι οπαδός των μεγάλων διακοπών. Αρχίζω λίγο να βαριέμαι. Ξέρεις πάω σε ένα νησί για 7 με 10 μέρες και μετά θέλω να γυρίσω σπίτι. Θέλω να σχεδιάζω, να διαβάζω. Μ’ αρέσει να κάθομαι σπίτι και να διαβάζω και μετά πάντα σου έρχονται ιδέες. Ξέρεις, όσο περισσότερο διαβάζεις, τόσο περισσότερο σου έρχονται πράγματα. Είναι λίγο μοναχικό μερικές φορές, αλλά νομίζω οι συγγραφείς και οι εικονογράφοι είναι αρκετά απομονωμένοι σαν καλλιτέχνες. Μερικές φορές αυτό γίνεται εύκολα. Αυτή την τελευταία εβδομάδα διάβασα όλα τα βιβλία του Ρόαλ Νταλ. Νομίζω διάβασα περίπου 14 βιβλία σε 2 εβδομάδες. Ματίλντα, Μάγισσες και όλα αυτά. Ήταν τόσο διασκεδαστικό! Και πάντα εμπνέεσαι από την δύναμη της γλώσσας.

Υπήρχε κάποιος στην οικογένειά σου που ζωγράφιζε;

Όχι… η γιαγιά μου ίσως… Ήταν σχετικά καλή. Αλλά όχι, δεν είμαι από καλλιτεχνική οικογένεια. Ο πατέρας μου είναι δάσκαλος γεωγραφίας και ιστορίας και η μητέρα μου είναι γραμματέας. Στην γιαγιά μου άρεσε να ζωγραφίζει, αλλά γεννημένη το 1899 προφανώς ήταν αναγκασμένη να είναι νοικοκυρά. Δεν τα διαλέγεις αυτά τα πράγματα. Και έτσι ζωγράφιζε στον ελεύθερό της χρόνο.

Οι αγαπημένοι σου ζωγράφοι;

Τόσοι πολλοί. Ο Πικάσο και τόσοι άλλοι… Μου αρέσουν πολλά πράγματα. Οι ταπετσαρίες από την εποχή του Μεσαίωνα με τους μονόκερους, αυτοί οι υπέροχοι τοίχοι, πραγματικά απίστευτοι. Αγαπούσα τον Άρθουρ Ράκαμ μικρός, έναν Άγγλο εικονογράφο του 19ου αιώνα. Τον Γκυστάβ Ντορέ και όλους τους Γάλλους… Ήταν αυτοί που με ενέπνευσαν…

Από την Αγγελίνα. Εκδόσεις Μάρτης. © Daniel Egnéus

Ήταν τότε που αποφάσισες να πάρεις πιο σοβαρά την υπόθεση;

Τότε άρχισα να φτιάχνω το στιλ μου. Είναι και άλλοι, όπως ο Γουίλ Άισνερ, σπουδαίος αμερικανός εικονογράφος που έκανε κόμικ στα 1930-1940. Όταν ήμουν 13 – 14 ήταν πολύ γνωστός, επινόησε το γκράφικ νόβελ, ήταν ο πρώτος που άρχισε να λέει οπτικοποιημένες ιστορίες. Είναι ενδιαφέρον όταν στα 13 σου ανακαλύπτεις όλα αυτά. Και μετά έρχεται ο Γκυστάβ Ντορέ που εικονογράφησε τη Βίβλο, τη Θεία Κωμωδία του Δάντη. Και μετά αρχίζεις να αναλύεις την ξυλογραφία, τη γλυπτική και τον Άλμπρεχτ Ντύρερ. Και από εκεί πηγαίνεις στους πιο μοντέρνους. Είναι τόσοι πολλοί. Και δεν χρειάζεται να είναι κάποιος καλλιτέχνης. Βλέπεις σπουδαίους χαρακτήρες σε μουσικά βίντεο ή ακούς ωραία μουσική. Τα πάντα μπορούν να σε εμπνεύσουν. Δεν είναι μόνο ένα πράγμα. Και μετά μια μέρα δεν ξέρεις αλήθεια από πού έχεις εμπνευστεί.

Ήρθε η ώρα να κλείσουμε. Αλήθεια… πώς είναι η ατμόσφαιρα όταν ζωγραφίζεις; Ακούς μουσική;

Νια. Ακούω πολλή μουσική, αλλά αλήθεια δεν ξέρω γιατί το κάνω. Κάποιες φορές το ξεχνάω και είμαι στη σιωπή όλη μέρα και μετά το θυμάμαι και βάζω. Ξέρεις όταν ήμουν μικρός, γύρω στα 15, ήταν σημαντικό, είχε μεγάλη σημασία. Άκουγα Μπάουι, Άλις… Τώρα δεν ξέρω, ακούω τόσα διαφορετικά.

Ευχαριστούμε πολύ!

Κι εγώ ευχαριστώ

Δείτε την παρουσίαση του βιβλίου εδώ

Πηγή elniplex

Μουσική και τραγούδι για παιδιά, άρθρο του Νίκου Κυπουργού

Ο έξοχος συνθέτης Νίκος Κυπουργός σε ένα πολύ σημαντικό άρθρο του.

 

Στην πολυετή ενασχόλησή μου με τη μουσική για παιδιά, είχα την ευκαιρία να προβληματιστώ πάνω σε διάφορα σχετικά θέματα, να αναρωτηθώ, να συζητήσω, να ψάξω απαντήσεις. Οριστικές λύσεις δεν βρήκα. Ελπίζω όμως οι παρακάτω σκέψεις να είναι χρήσιμες στην αναζήτησή τους.

Πόσο σαφή είναι τα όρια ανάμεσα στη μουσική για παιδιά και σε αυτήν για ενήλικες; Από την εποχή που έγραφα τραγούδια για τη Λιλιπούπολη, κατάλαβα ότι αν ένα τραγούδι δεν είναι καλό για τους μεγάλους, δεν μπορεί να είναι καλό για τα παιδιά. Άλλωστε τα παιδιά άκουγαν ανέκαθεν τα τραγούδια που άκουγαν και οι μεγάλοι.

Το ίδιο γινόταν και με τα παραμύθια, και μην ξεχνάμε ότι οι παραμυθάδες ήταν συχνά και τραγουδιστές, όπως οι ραψωδοί και οι τροβαδούροι που επιβιώνουν ως σήμερα. Βέβαια, στους μύθους και στα παραμύθια, η κάθε ηλικία αντιλαμβανόταν ένα διαφορετικό επίπεδο της αφήγησης, παίρνοντας αυτό που της αντιστοιχούσε. Ίσως ούτε οι μεγάλοι κατανοούσαν απαραίτητα όλα τα σύμβολα και τα βαθύτερα νοήματα του παραμυθιού. Ή μήπως όλοι, μεγάλοι και μικροί, «ένιωθαν» το παραμύθι προσεγγίζοντάς το όχι μέσα από τη λογική αλλά μέσα από το ένστικτο και τη συλλογική μνήμη; Κι ακόμα, τα παραμύθια του Άντερσεν ή ο Μικρός πρίγκιπας είναι μόνο για παιδιά; Με τον καιρό τα παραμύθια άλλαξαν χαρακτήρα και περιεχόμενο, και περιορίστηκαν αποκλειστικά στο παιδικό κοινό, καθώς οι μεγάλοι αποκόπηκαν απ’ αυτά βρίσκοντας νέους τρόπους ψυχαγωγίας. Μήπως, με την εποχή της εξειδίκευσης, περιορίστηκε και το παιδικό τραγούδι με τον ίδιο τρόπο και αυτονομήθηκε;

Αν διευρύνουμε τη ματιά μας στο χώρο της μουσικής γενικότερα, θα δούμε ότι τα όρια εκεί είναι πολύ λιγότερο ευδιάκριτα: Συναντάμε πληθώρα έργων γραμμένων για παιδιά, που όμως ακούγονται εξίσου και από τους μεγάλους, όπως βέβαια και το αντίστροφο. Μας εκπλήσσει, μάλιστα, το πόσο μπορεί ένα παιδί να αγαπήσει ένα κλασικό κομμάτι, ακόμα και «δύσκολο» για τα δικά μας αυτιά.

Σε μια εποχή που ο άνθρωπος έμαθε να καταναλώνει άκριτα τα καλά και τα κακά, τα σημαντικά και τα ασήμαντα, τα παιδιά, άοπλα μπροστά στην οθόνη της τηλεόρασης ή του υπολογιστή, έγιναν κέντρο εκμετάλλευσης που τρέφει τεράστιες αγορές. Δεν είναι τυχαίο ότι τώρα που η δισκογραφία ψυχορραγεί, οι μόνοι δίσκοι που επιβιώνουν είναι εκείνοι για παιδιά. Τα περισσότερα όμως από τα αφελή και εύπεπτα τραγουδάκια που περιέχουν, είναι άραγε κατάλληλα για τα παιδιά; Μήπως τα υποτιμούμε και αποφασίζουμε εμείς αυθαίρετα τι είναι καλύτερο για εκείνα;

Και πόσο μπορούμε να εμπιστευθούμε τα κριτήρια των μεγάλων, γονέων και εκπαιδευτικών, κρίνοντας από τις δικές τους μουσικές επιλογές; Θέμα τεράστιο, θέμα παιδείας εν τέλει, στο οποίο έχουμε ακόμα πολύ δρόμο μπροστά μας…

Ξέρουμε πλέον όλοι πόσο κρίσιμη και καθοριστική για τη διαμόρφωση κριτηρίων είναι ηλικία της «αθωότητας», όταν το μικρό παιδί είναι ανοιχτό στο να δεχτεί τα πάντα, σαν λευκό χαρτί. Η εξοικείωση με την καλή ποιότητα και την πολυμορφία, πρέπει να αρχίζει όσο το δυνατόν νωρίτερα, από την κυοφορία ει δυνατόν. Ας θυμηθούμε τα νανουρίσματα των γιαγιάδων μας.

Στο σχολείο πάλι, τα περισσότερα τραγούδια αντιμετωπίζουν το παιδί σαν «καθυστερημένο ενήλικα», όπως έλεγε κι ο Χατζιδάκις, υποτιμώντας το με τη μελωδική και στιχουργική απλοϊκότητά τους (πόσο εύκολα το απλό ταυτίζεται με το απλοϊκό…), ενώ από την άλλη αγνοούν τα ενδιαφέροντα, τις εμπειρίες και το υπαρκτό ακουστικό περιβάλλον του. Να γιατί απωθούν συνήθως τα παιδιά, που με το ένστικτό τους τα βλέπουν ως μέσο διαπαιδαγώγησης, για να μην πω χειραγώγησης, αν σκεφτώ διάφορα αφελή πατριωτικά και θρησκευτικά δείγματα του είδους… Αντίθετα, όπως είχα συχνά την ευκαιρία να δω σε ωδεία, σε σχολεία, στο θέατρο και αλλού, τα παιδιά χαίρονται να τραγουδούν τραγούδια “για μεγάλους” που θεωρούνται δύσκολα και τα μαθαίνουν με πολύ μεγαλύτερη ευκολία από την αναμενόμενη. Αρκεί να αγαπούν αυτό που τραγουδούν, κάτι που δεν είναι όσο θα έπρεπε αυτονόητο.

Μια ακόμα σκέψη: Μουσική για παιδιά δεν είναι μόνο αυτή που θα την τραγουδήσουν, αλλά κι εκείνη που απλώς θα την ακούσουν, όπως κι εμείς οι μεγάλοι, με σκοπό την αισθητική απόλαυση. Όσο σημαντική κι αν είναι η συμμετοχή, υπάρχουν φορές που η συγκίνηση μέσα από την ακρόαση είναι αξεπέραστη.

Τελικά, το ζητούμενο είναι κοινό τόσο για τα παιδιά όσο και για τους μεγάλους: η ποιότητα, ανεξάρτητα από ηλικίες και ετικέτες. Δεν υπάρχει ένας διαφορετικός κόσμος για τα παιδιά, μοιραζόμαστε όλοι τον ίδιο κόσμο και την ίδια ζωή. Τα παιδιά μαθαίνουν τον κόσμο των μεγάλων μέσα από το τραγούδι, που λειτουργεί σαν γέφυρα επικοινωνίας. Βιάζονται να μεγαλώσουν, να μπουν στον κόσμο των μεγάλων, όπως οι μεγάλοι θέλουν να κρατήσουν «ζωντανό μέσα τους» το παιδί, να ξαναμπούν στον κόσμο των μικρών. Ας είναι η μουσική και το τραγούδι το μέσο που ενώνει τους δύο κόσμους, που μπορεί να κυκλοφορεί ελεύθερα ανάμεσά τους.

Νίκος Κυπουργός

Πηγή elniplex

Ηλίας Καρελλάς: “Λέω στα παιδιά πράγματα που τα απασχολούν, αλλά όχι με προφανείς τρόπους”

Το 2002 αλλάζει το θέατρο για παιδιά και νέους. Δημιουργεί παραστάσεις όπου συνυπάρχουν αρμονικά επί σκηνής, ο ηθοποιός, η σκιά, η κούκλα, η μάσκα, τα πολυμέσα και η ζωντανή μουσική, προσελκύοντας περίπου 50.000 θεατές ανά θεατρική σεζόν. Έκτοτε στηρίζει με τη δράση του σημαντικούς οργανισμούς όπως το Χαμόγελο του Παιδιού, η Φλόγα, τα Παιδικά Χωριά SOS, ο Ερυθρός Σταυρός, η Unicef, ενώ σε αναγνώριση του καλλιτεχνικού του έργου, ο Θίασός του τέθηκε υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού και άλλων φορέων. Οι συνεργασίες του με εκπροσώπους του Θεάτρου σκιών και άλλους καλλιτέχνες είναι ξεχωριστές: Μ. Αθηναίος, ο Βάγγος, ο Γιάνναρος, ο Ε. Σπαθάρης, ο Θ. Σπυρόπουλος, Κ. Δανδουλάκη, Γ. Ζουγανέλης, Π. Θαλασσινός, ο Σ. Καλογήρου μεταξύ άλλων.

Σημαντικές θεατρικές παραγωγές φέρουν την εμπνευσμένη ματιά και υπογραφή του: «Το αγόρι με τη βαλίτσα» του Mike Kenny, «Στην Κιβωτό στις οκτώ» του Ulrich Hub, «Το μόνο ταξίδι της ζωής του» του Γ. Βιζυηνού, «Ερωτόκριτος» του Β. Κορνάρου και πολλές άλλες, καθώς και παραστάσεις για ενήλικο κοινό όπως «Karagiozis– δύο πακέτα τσιγάρα» (θέατρο Επί Κολωνώ), «Καραγκιόζης-the stand back comedy no 2» (Τάκη 13), «Καραγκιόζης-the stand back comedy» (θέατρο Βικτώρια). Πολλές διακρίσεις, περιοδείες, πολύτεχνες παραστάσεις, καινοτόμα φεστιβάλ (KARAGIOZIS MUSIC PROJECT, 2012), σεμινάρια και εργαστήρια για μαθητές και εκπαιδευτικούς και επισκέψεις σε σχολεία (κάποιες από τις παραστάσεις του μεταφέρονται στο χώρο των σχολείων, σε δήμους και φεστιβάλ όλης της χώρας). Αυτά τα Χριστούγεννα ο Θίασος του παρουσιάζει στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών «Τα Χριστούγεννα του Καραγκιόζη στη Χαβάη», μια χριστουγεννιάτικη μουσική κωμωδία σκιών με άρωμα καλοκαιριού!

Ο ξεχωριστός δημιουργός θεάτρου υψηλής αισθητικής Ηλίας Καρελλάς στο ELNIPLEX.

Συνέντευξη στην Ανέζα Κολόμβου.

Θυμάσαι την πρώτη φορά που είδες θέατρο σκιών; Τι αίσθηση σου άφησε αυτή η εμπειρία;

Παρακολούθησα για πρώτη φορά θέατρο σκιών στη σκηνή του Γιώργου Χαρίδημου στην καρδιά της Πλάκας, κοντά στο Φανάρι του Διογένη στην πλατεία Λυσικράτους, σε ένα τρομερά ατμοσφαιρικό θέατρο, σε ηλικία τριών ετών. Από την πρώτη στιγμή, με μάγεψε αυτό το είδος θεάτρου. Μου φαινόταν περίεργο όλο αυτό το παιχνίδι με τις σκιές και ήθελα από την πρώτη εκείνη στιγμή να βρεθώ πίσω από τον μπερντέ.

Φανταζόσουν τον εαυτό σου Καραγκιοζοπαίχτη; Τι ήταν αυτό που σε οδήγησε σε αυτήν την επιθυμία;

Στην αρχή φανταζόμουν τον εαυτό μου Καραγκιοζοπαίχτη ερασιτεχνικά. Η επαγγελματική μου ενασχόληση με αυτό το είδος, προέκυψε στην πορεία. Στην εφηβεία μου αποφάσισα ότι αυτό είναι το επάγγελμα που θέλω να ακολουθήσω. Ακόμα θυμάμαι τα λόγια μιας κυρίας που είχε έρθει να παρακολουθήσει μια από τις πρώτες μου παραστάσεις: «σου εύχομαι να κάνεις την καριέρα που φαντάζεσαι, αλλά και εκείνη που δεν φαντάζεσαι». Όταν ξεκινάς να ασχολείσαι με μια δουλειά, το όμορφο είναι να μην φαντάζεσαι αυτό που μπορεί να συμβεί, αλλά να εκπλήσσεσαι διαρκώς. Γι’ αυτό κι εγώ, αντιμετωπίζω κάθε παράσταση που κάνω σαν μια εντελώς καινούργια εμπειρία για μένα, προσπαθώντας να κερδίσω κάθε φορά ένα διαφορετικό στοίχημα.

Αυτή την περίοδο ανεβαίνει στο Μέγαρο Μουσικής η παράσταση: «Τα Χριστούγεννα του Καραγκιόζη στη Χαβάη». Μια χριστουγεννιάτικη μουσική κωμωδία σκιών με άρωμα καλοκαιριού που είναι ήδη sold out! Πού αποδίδεις την τόσο μεγάλη ανταπόκριση;

Εκτός από το ταλέντο, πιστεύω και στη σκληρή δουλειά, οπότε η δουλειά που κάνω κάθε φορά για μια παράσταση και ο τρόπος που αντιμετωπίζω το θέατρο σκιών, όχι ως μια απλή παραγωγή, αλλά ως ένα πολυσύνθετο αντικείμενο, σαφέστατα σχετίζεται και με την προσέλευση του κόσμο. Το κοινό όμως δεν έρχεται μόνο επειδή μια παράσταση είναι πολυδιαφημισμένη, αλλά μας τιμά με την εμπιστοσύνη του τα τελευταία έξι χρόνια και έρχεται στις χριστουγεννιάτικες παραστάσεις του Καραγκιόζη στο Μέγαρο, γνωρίζοντας ότι θα δει κάθε φορά μια διαφορετική παράσταση, γεμάτη εκπλήξεις.

Καραγκιόζης, Χριστούγεννα και Χαβάη. Πώς συνδυάζονται αλήθεια; Πώς προέκυψε η ιδέα γι’αυτόν τον τόσο τολμηρό, αντιθετικό συνδυασμό;

Όλες οι παραστάσεις που κάνω είναι ανατρεπτικές, με έναν ετερόκλητο καλλιτεχνικό συνδυασμό επί σκηνής, τόσο όσον αφορά τη μουσική της κάθε παράστασης, όσο και σε σχέση με τη θεματολογία και τη διασκευή της. Για παράδειγμα, έχω συνεργαστεί τις προηγούμενες χρονιές στις χριστουγεννιάτικες παραστάσεις στο Μέγαρο από τον Χρήστο Θηβαίο, τους String Demons και τα Ημισκούμπρια, μέχρι τον Πάνο Μουζουράκη, την Αρετή Κετιμέ και τους Burger Porject, που συμμετέχουν και φέτος. Πάνω στη σκηνή συνυπάρχουν διαφορετικοί καλλιτέχνες κάθε φορά. Φέτος ο Καραγκιόζης ταξιδεύει στη Χαβάη, παρέα με τους ανατρεπτικούς Burger Project και τον εκπληκτικό ηθοποιό Λευτέρη Ελευθερίου, σε μια παράσταση που ξεφεύγει από το κλασσικό θέατρο σκιών, αλλά είναι μια πρωτότυπη δημιουργία, μια καινούργια πρόταση για μικρούς και μεγάλους.

Υπάρχουν κάποια μηνύματα που θέλεις να μεταδώσεις στα παιδιά;

Είμαι κατά του διδακτικισμού στο θέατρο και με ενδιαφέρει να λέω στο κοινό και ειδικά στα παιδιά, πράγματα που νομίζω ότι τα απασχολούν, αλλά όχι με προφανείς τρόπους. Αφήνω το ίδιο το έργο να μιλάει στην ψυχή τους. Αυτό όμως που πραγματικά έχει μεγάλη σημασία για μένα, είναι το τί ακολουθεί μια παράσταση. Να υπάρχει δηλαδή συζήτηση με τα παιδιά, τους γονείς ή τους δασκάλους. Για παράδειγμα, η φετινή παράσταση στο θέατρο Κάππα, «Το αγόρι με τη βαλίτσα», ένα αριστουργηματικό έργο του Μάικ Κένι και της Ξένιας Καλογεροπούλου, πραγματεύεται το προσφυγικό ζήτημα με τρόπο ιδιαίτερο. Ένας πρόσφυγας ταξιδεύει στην Ευρώπη και φαντάζεται τα ταξίδια του σαν να είναι ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Έτσι, με όχημα μια άλλη ιστορία ιδιαίτερα προσφιλή στα παιδιά, μπορεί κάποιος να τους μιλήσει για αυτό το ζήτημα, χωρίς «να τους κουνάει το δάχτυλο», αλλά να «ξεκλειδώνει» τη φαντασία τους την ώρα της παράστασης, αλλά και μετά από αυτήν.

Τι είναι αυτό που σου δίνει τη μεγαλύτερη ικανοποίηση στο τέλος των παραστάσεων;

Μεγαλύτερη ικανοποίηση είναι πάντα το χειροκρότημα. Αλλά και το να μιλά κανείς με τα παιδιά μετά το τέλος μιας παράστασης, προκείμενου να καταλάβει τί τους άρεσε και ποιο νόημα αντιλήφθηκαν, είναι εξίσου σημαντικό. Αυτό παίζει ιδιαίτερα καθοριστικό ρόλο για τη μετέπειτα πορεία μιας παράστασης ιδιαίτερα στην αρχή, για να διαπιστώσεις αν υπάρχει ανάγκη για τροποποιήσεις ή αν το μήνυμα που θες να περάσεις γίνεται αντιληπτό.

Ποιες είναι οι επιρροές σου; Πώς επιλέγεις κάθε φορά τη θεματολογία σου;

Τα παιδιά σήμερα ζουν σε μια εποχή που χαρακτηρίζεται από γρήγορους ρυθμούς και την είσοδο του διαδικτύου στη ζωή τους από πολύ μικρή ηλικία. Για μένα όμως το σημαντικό δεν είναι να τρέξουμε για να ακολουθήσουμε αυτήν την κατάσταση, ούτε ρόλος του θεάτρου σκιών είναι να αφομοιωθεί από αυτούς τους έντονους ρυθμούς. Η θεματολογία εμπνέεται από τη σημερινή κατάσταση, από σύγχρονους προβληματισμούς, αλλά αντλείται κυρίως από παραδοσιακές ιστορίες που διασκευάζονται ή από τελείως καινούργια κείμενα που γράφονται εξαρχής, χρησιμοποιώντας κλασσικές ατάκες του θεάτρου σκιών και πάντα με το άρωμα του παρελθόντος, το οποίο κάποιες φορές μπορεί να σταθεί και στο σήμερα. Στόχος είναι το θέατρο σκιών να μην μείνει στο μουσείο, αλλά να γίνει κάτι σύγχρονο που να αφορά τα παιδιά της εποχής μας.

Ποιος ο ρόλος της ζωντανής μουσικής στις παραστάσεις σου;

Η μουσική σε όλες μου τις παραστάσεις παίζει κυρίαρχο ρόλο. Θεωρώ ότι άλλες φορές προχωρά τη δράσει, ενώ άλλες τονίζει συγκεκριμένα σημεία του έργου. Είναι ένα σημαντικό μέσο και εργαλείο δραματουργίας στο θέατρο. Ειδικά όμως στις δικές μου παραστάσεις έχει εξέχουσα θέση. Στις παραστάσεις του Καραγκιόζη συναντά κανείς ανατρεπτικές μίξεις παραδοσιακής μουσικής που διασκευάζεται και παίζεται με πρωτότυπο τρόπο. Ενώ στο θέατρο, η μουσική έρχεται να υπηρετήσει τη δράση, είτε αυτή είναι γραμμένη εξαρχής, είτε είναι παρμένη από την παράδοση και προσαρμοσμένη στην κάθε παράσταση.

Με τους Burger Project έχεις ξανασυνεργαστεί πολλές φορές. Πώς έγινε αυτή η συνάντηση;

Με τους Burger Project έχω συνεργαστεί άλλες δύο φορές: την πρώτη χρονιά που κάναμε τα Χριστούγεννα του Καραγκιόζη στο Μέγαρο και άλλη μια φορά στην παράσταση που κάναμε στο θέατρο Κάππα «Στην Κιβωτό στις οκτώ» του Ούλριχ Ουμπ. Διάλεξα να συμμετέχουν και φέτος στην παράσταση, τόσο λόγω του κώδικα που έχουμε αναπτύξει μεταξύ μας και τη δική τους εμπειρία στη σκηνή από τις παιδικές παραστάσεις που έχουν κάνει οι ίδιοι, όσο και για να υπηρετήσουν αυτό το πρωτότυπο project που φέτος εμπνεύστηκα, τον Καραγκιόζη που κάνει Χριστούγεννα στη Χαβάη. Ποιοι καταλληλότεροι λοιπόν από τους Burger Project με τις υπέροχες διασκευές τους!

Στην παράσταση συμμετέχει και ο ηθοποιός Λευτέρης Ελευθερίου σε ρόλο έκπληξη! Θα μας μαρτυρήσεις κάτι από αυτή την έκπληξη;

Ο Λευτέρης Ελευθερίου είναι ένας από τους πιο ταλαντούχους ηθοποιούς της γενιάς του. Έρχεται στην παράσταση ως το δεξί χέρι του Πασά και αρχηγός της μυστικής αποστολής παρέα με τον Καραγκιόζη στη Χαβάη. Όμως μπλέκει σε περιπέτειες και αλλάζει επί σκηνής πολλούς ρόλους! Δυστυχώς δεν μπορώ να σας αποκαλύψω περισσότερες πληροφορίες…

Τι άλλο περιμένουμε στη συνέχεια;

Ο Καραγκιόζης ταξιδεύει φέτος στη Χαβάη, αλλά στη συνέχεια γυρίζει «στο σπίτι του» που είναι το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. «Το σπίτι του Καραγκιόζη» είναι ένας ειδικά διαμορφωμένο χώρος 300 τ.μ.στον οποίο ζωντανεύει τρισδιάστατα το εσωτερικό του σπιτιού του και η ιστορία του θεάτρου σκιών, από τη γέννησή του ως τις μέρες μας. Το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών αναγνωρίζοντας την αξία και τον ρόλο της παράδοσης σήμερα, δημιούργησε για πρώτη φορά στην Ελλάδα ένα στέκι για το θέατρο σκιών. Οι σχολικές παραστάσεις για «το σπίτι του Καραγκιόζη» πραγματοποιούνται καθημερινά στο Μέγαρο, ενώ από 19 Ιανουαρίου και κάθε Σάββατο ξεκινούν και οι παραστάσεις για το κοινό. «Το αγόρι με τη βαλίτσα» συνεχίζει την πορεία του στο θέατρο Κάππα για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά, επίσης με παραστάσεις για σχολεία Δευτέρα-Παρασκευή και κάθε Κυριακή για το κοινό. Επιφυλασσόμαστε για μια μεγάλη έκπληξη το καλοκαίρι! Και ήδη ετοιμαζόμαστε για την ερχόμενη σεζόν με μια καινούργια παράσταση στο θέατρο Κάππα.

Πηγή elniplex